Obcinaki do rur mogą wyglądać podobnie pod względem zastosowania, ale sposób ich działania potrafi być zupełnie inny. Szczególnie wyraźnie widać to przy porównaniu narzędzi przeznaczonych do rur z tworzyw sztucznych z obcinakami krążkowymi stosowanymi przede wszystkim do rur metalowych. Pierwsze wykorzystują odpowiednio ukształtowane ostrze, natomiast drugie stopniowo przecinają ściankę za pomocą kółka tnącego prowadzonego wokół całego obwodu rury.
W kategorii Nożyce, obcinaki, ściągacze, praski i akcesoria znajdują się narzędzia przeznaczone do różnych materiałów i etapów prac instalacyjnych. Wybierając obcinak, nie należy więc kierować się wyłącznie średnicą rury. Równie ważny, a często nawet ważniejszy, jest materiał, z którego została wykonana.
Dlaczego do różnych rur stosuje się różne obcinaki?
Tworzywo sztuczne, miedź, mosiądz czy stal nierdzewna mają odmienne właściwości. Różnią się twardością, podatnością na odkształcenia oraz sposobem, w jaki zachowują się podczas przecinania.
Z tego powodu w kategorii Obcinaki do rur można znaleźć konstrukcje działające na różnych zasadach. W przypadku wielu rur z tworzywa ostrze przechodzi bezpośrednio przez ściankę materiału. Przy rurach metalowych znacznie częściej wykorzystuje się kółko tnące, które wykonuje rowek wokół rury i stopniowo go pogłębia.
Dobór właściwego rozwiązania ułatwia uzyskanie równego cięcia i ogranicza ryzyko uszkodzenia przygotowywanego elementu.
Jak działa obcinak do rur z tworzywa?
Obcinaki do tworzyw wykorzystują ostre, odpowiednio ukształtowane ostrze. Podczas pracy narzędzie przecina ściankę bez konieczności wielokrotnego obracania klasycznym kółkiem tnącym wokół metalowej powierzchni.
W zależności od konstrukcji obcinak może być przeznaczony do jednego rodzaju rur albo zapewniać dodatkowe możliwości przydatne podczas montażu instalacji.
Dobrym przykładem jest Knipex BiX® 90 22 10 BK. Narzędzie przeznaczono do rur z tworzywa o średnicach od 20 do 50 mm i grubości ścianki do 2,4 mm. Konstrukcja pozwala wykonywać bezwiórowe cięcie, co ogranicza ilość pozostałości powstających podczas przygotowywania instalacji.
Model może być również używany do skracania tulejek uszczelniających i ociekowych w niewielkiej odległości od ściany. Dzięki temu jedno kompaktowe narzędzie może wykonywać dwa różne zadania.
Na czym polega działanie obcinaka krążkowego?
Obcinak krążkowy działa inaczej. Jego element roboczy nie przecina całej ścianki jednym ruchem. Kółko tnące jest dociskane do powierzchni rury, a następnie narzędzie obraca się wokół jej obwodu.
Po kolejnych obrotach nacisk jest stopniowo zwiększany. Kółko wykonuje coraz głębszy rowek aż do całkowitego przecięcia materiału.
Rolki lub inne elementy prowadzące stabilizują obcinak i pomagają utrzymać kółko na wyznaczonej linii. Prawidłowe prowadzenie ma duże znaczenie dla uzyskania równej krawędzi oraz ograniczenia deformacji rury.
Do jakich materiałów stosuje się obcinaki krążkowe?
Konstrukcje krążkowe wykorzystuje się przede wszystkim do rur metalowych. Dokładny zakres materiałów zawsze powinien być sprawdzony w specyfikacji konkretnego modelu.
Przykładem jest Knipex TubiX® 90 31 02 SB, przeznaczony do cięcia rur miedzianych, mosiężnych oraz ze stali nierdzewnej. Jego zakres roboczy wynosi od 6 do 35 mm przy grubości ścianki do 2 mm.
Kółko tnące i cztery rolki prowadzące wyposażone w łożyska igiełkowe pomagają prowadzić narzędzie wokół rury. Model posiada również zintegrowany gratownik, dzięki czemu po przecięciu można przygotować wewnętrzną krawędź do kolejnego etapu pracy.
Dlaczego nie warto używać jednego obcinaka do wszystkich rur?
Podstawowym błędem jest założenie, że skoro dwa elementy mają podobną średnicę, można przeciąć je tym samym narzędziem. Sama średnica nie określa jednak sposobu obróbki.
Ostrze zaprojektowane do tworzywa i kółko przeznaczone do metalowej rury pracują w zupełnie innych warunkach. Użycie narzędzia niezgodnie z jego przeznaczeniem może pogorszyć jakość cięcia, uszkodzić element roboczy albo zdeformować przygotowywany materiał.
Jeżeli problemem jest przede wszystkim wybór narzędzia do konkretnego zastosowania, warto zacząć od poradnika „Jaki obcinak do rur wybrać? Rodzaje obcinaków i ich zastosowanie”. Materiał rury powinien być jednym z pierwszych parametrów sprawdzanych przed zakupem.
Czy obcinak krążkowy może zdeformować rurę?
Prawidłowo używany obcinak umożliwia stopniowe przecinanie ścianki. Problem może pojawić się wtedy, gdy użytkownik próbuje przyspieszyć pracę przez nadmierne dokręcanie mechanizmu.
Zbyt mocny nacisk nie oznacza automatycznie szybszego i lepszego cięcia. Przy podatnych na odkształcenia materiałach może doprowadzić do zmiany przekroju rury.
Kółko należy stopniowo zagłębiać po kolejnych obrotach narzędzia. Więcej na temat tej techniki opisujemy w artykule „Jak prawidłowo ciąć rury miedziane bez zgniatania i deformowania?”. Właściwe prowadzenie obcinaka jest równie ważne jak wybór samego narzędzia.
Co dzieje się z krawędzią po wykonaniu cięcia?
W przypadku rur z tworzywa odpowiednio dobrane ostre narzędzie może pozostawić czystą krawędź bez dużej ilości wiórów. Przy metalowych rurach po użyciu obcinaka krążkowego na wewnętrznej części krawędzi mogą pojawić się zadziory.
W takiej sytuacji stosuje się gratowanie. Usunięcie nierówności pomaga przygotować rurę do dalszego montażu. Z tego względu zintegrowany gratownik może być przydatnym wyposażeniem obcinaka wykorzystywanego regularnie do rur metalowych.
Warto również kontrolować stan elementów tnących. Zarówno ostrza, jak i kółka są częściami pracującymi bezpośrednio w materiale i podczas intensywnego użytkowania stopniowo się zużywają.
Obcinak z ostrzem czy obcinak krążkowy?
Wybór zależy przede wszystkim od rodzaju przecinanego materiału. W przypadku rur z tworzywa właściwym rozwiązaniem może być obcinak wyposażony w ostrze, natomiast do wielu rur miedzianych, mosiężnych i ze stali nierdzewnej wykorzystuje się konstrukcje krążkowe.
Następnie należy sprawdzić średnicę rury, dopuszczalną grubość ścianki oraz warunki pracy. Przy montażu w ciasnym miejscu znaczenie mogą mieć również rozmiary narzędzia i przestrzeń potrzebna do wykonania ruchu wokół rury.
Nie warto więc szukać jednego obcinaka do każdego możliwego materiału. Lepszym rozwiązaniem jest dopasowanie sposobu cięcia do konkretnego zadania.
Sprawdź dostępne obcinaki do rur i wybierz konstrukcję odpowiednią do materiału, średnicy oraz rodzaju wykonywanej instalacji.
