Rury miedziane są szeroko wykorzystywane w instalacjach wodnych, grzewczych, chłodniczych i klimatyzacyjnych. Miedź jest materiałem stosunkowo łatwym w obróbce, jednak nie oznacza to, że rurę można przeciąć dowolnym narzędziem. Nieprawidłowe cięcie może pozostawić nierówną krawędź, zadziory albo doprowadzić do odkształcenia przekroju. Problemy pojawiają się szczególnie wtedy, gdy zamiast narzędzia przeznaczonego do rur używana jest przypadkowa piła lub gdy kółko tnące jest dociskane zbyt mocno.
W kategorii Nożyce, obcinaki, ściągacze, praski i akcesoria można znaleźć narzędzia przeznaczone do różnych etapów prac instalacyjnych. W przypadku rur miedzianych jednym z podstawowych rozwiązań jest obcinak krążkowy, który umożliwia stopniowe i kontrolowane przecięcie ścianki na całym obwodzie rury.
Dlaczego rura miedziana może się odkształcić podczas cięcia?
Miedź jest materiałem podatnym na obróbkę, co jest dużą zaletą podczas wykonywania instalacji. Jednocześnie zbyt duży nacisk wywierany na rurę może powodować zmianę jej kształtu. Szczególnie łatwo zauważyć to podczas przecinania rur o stosunkowo cienkich ściankach.
Jednym z najczęstszych błędów jest próba przyspieszenia pracy poprzez zbyt mocne dokręcenie obcinaka. Kółko tnące zamiast stopniowo zagłębiać się w materiał zaczyna wtedy mocno naciskać na rurę.
W kategorii Obcinaki do rur znajdują się konstrukcje pozwalające prowadzić narzędzie wokół rury i stopniowo zwiększać głębokość cięcia. Taka technika ogranicza ryzyko zgniatania materiału i pomaga zachować prawidłowy przekrój przygotowywanego elementu.
Jak działa obcinak krążkowy do rur miedzianych?
Podstawowym elementem roboczym jest kółko tnące. Po przeciwnej stronie znajdują się elementy prowadzące, które stabilizują narzędzie na powierzchni rury. Po ustawieniu obcinaka wykonuje się nim pełne obroty wokół materiału, stopniowo zwiększając nacisk kółka.
Dzięki temu ścianka nie jest przecinana jednym gwałtownym ruchem. Kółko wykonuje coraz głębszy rowek na całym obwodzie aż do całkowitego oddzielenia fragmentu rury.
Takie rozwiązanie pozwala uzyskać znacznie bardziej kontrolowane cięcie niż w przypadku narzędzi, które nie są przeznaczone do obróbki rur instalacyjnych.
Jak ciąć mniejsze rury miedziane?
Przy niewielkich średnicach oraz pracy w ograniczonej przestrzeni znaczenie ma nie tylko jakość elementu tnącego, ale również wielkość samego narzędzia.
Przykładem kompaktowego rozwiązania jest Knipex TubiX® 90 31 01, przeznaczony do rur o średnicy od 3 do 30 mm i grubości ścianki do 2 mm. Narzędzie można stosować do rur miedzianych, mosiężnych oraz ze stali nierdzewnej.
Mechanizm QuickLock umożliwia szybkie ustawienie obcinaka na odpowiedniej średnicy, a kółko tnące i rolki prowadzące odpowiadają za stabilne prowadzenie narzędzia. Kompaktowe rozmiary są szczególnie przydatne tam, gdzie wokół instalacji pozostaje niewiele miejsca na wykonanie pełnego ruchu większym obcinakiem.
Czym ciąć rury miedziane o większej średnicy?
Zakres roboczy jest jednym z najważniejszych parametrów każdego obcinaka. Narzędzie przeznaczone do niewielkich rur nie będzie odpowiednim rozwiązaniem, gdy podczas montażu trzeba przygotować elementy o znacznie większych średnicach.
Do takich zastosowań można wykorzystać Knipex TubiX® XL 90 31 03 BK, którego zakres roboczy wynosi od 6 do 76 mm przy grubości ścianki do 2 mm. Model przeznaczony jest między innymi do rur miedzianych, mosiężnych oraz wykonanych ze stali nierdzewnej.
Duży zakres pozwala wykorzystywać jedno narzędzie podczas pracy z wieloma średnicami. Konstrukcja posiada również zintegrowany gratownik, który przydaje się bezpośrednio po wykonaniu cięcia.
Jak prawidłowo prowadzić obcinak wokół rury?
Przed rozpoczęciem pracy warto zaznaczyć miejsce, w którym rura ma zostać przecięta. Następnie obcinak należy ustawić tak, aby kółko tnące znalazło się dokładnie na wyznaczonej linii.
Po dociśnięciu kółka można rozpocząć obracanie narzędzia wokół rury. Po każdym pełnym obrocie nacisk zwiększa się stopniowo. Nie należy próbować przeciąć ścianki podczas jednego czy dwóch obrotów.
Właśnie cierpliwe, stopniowe zagłębianie kółka ogranicza ryzyko deformacji. Narzędzie powinno jednocześnie poruszać się po tej samej linii. Jeżeli zacznie schodzić ze śladu pierwszego obrotu, krawędź może stać się nierówna.
Więcej informacji dotyczących dopasowania konstrukcji obcinaka do materiału opisaliśmy w poradniku „Jaki obcinak do rur wybrać? Rodzaje obcinaków i ich zastosowanie”.
Dlaczego nie należy zbyt mocno dokręcać obcinaka?
Mocniejsze dokręcenie może sprawiać wrażenie sposobu na przyspieszenie pracy. W praktyce zbyt duży nacisk zwiększa ryzyko odkształcenia rury i niepotrzebnie obciąża kółko tnące.
Znacznie lepszy efekt daje wykonanie większej liczby obrotów przy umiarkowanym, regularnie zwiększanym nacisku. Kółko powinno ciąć materiał, a nie wciskać jego ścianki do środka.
Ma to szczególne znaczenie przy cienkościennych rurach miedzianych. Im delikatniejszy element, tym większą uwagę warto zwrócić na kontrolowanie siły podczas kolejnych obrotów.
Co zrobić z krawędzią rury po przecięciu?
Równe przecięcie nie oznacza jeszcze, że element jest całkowicie przygotowany do montażu. Na wewnętrznej stronie metalowej rury mogą pozostać zadziory.
Do ich usunięcia służy gratownik. Niektóre obcinaki posiadają taki element zintegrowany z konstrukcją, dzięki czemu obróbkę krawędzi można wykonać bez sięgania po oddzielne narzędzie.
Po gratowaniu warto również skontrolować przekrój rury oraz powierzchnię krawędzi. Dopiero prawidłowo przygotowany element powinien zostać wykorzystany podczas kolejnego etapu wykonywania instalacji.
Więcej o różnicach pomiędzy sposobami przecinania poszczególnych materiałów przeczytasz również w artykule „Obcinak do rur z tworzywa czy obcinak krążkowy – czym się różnią?”.
Jak uzyskać czyste cięcie rury miedzianej?
Najważniejsze są trzy elementy: właściwy obcinak, prawidłowo dobrany zakres średnic oraz stopniowe prowadzenie kółka tnącego. Próba przyspieszania pracy poprzez nadmierne dokręcanie narzędzia może przynieść efekt odwrotny od zamierzonego.
Warto również kontrolować stan elementu tnącego. Kółko jest częścią eksploatacyjną i wraz z użytkowaniem może się zużywać. Możliwość jego wymiany pozwala przywrócić prawidłową jakość pracy bez konieczności wymiany całego obcinaka.
Jeżeli pracujesz z miedzią, mosiądzem, stalą nierdzewną lub innymi materiałami instalacyjnymi, sprawdź obcinaki do rur i dobierz zakres oraz konstrukcję narzędzia do rodzaju przecinanej rury.
