Obkurczanie końcówki rury spustowej pozwala zmniejszyć jej obwód i przygotować element do wsunięcia w kolejną część instalacji. Prawidłowo wykonane przetłoczenia powinny być rozmieszczone równomiernie, aby rura zachowała swój kształt i mogła zostać połączona bez nadmiernego oporu. Do takiej pracy przeznaczone są specjalne kleszcze dekarskie, których szczęki formują na krawędzi rury regularne zakładki.
Wśród kleszczy dekarskich, blacharskich, kowalskich i zaginarek znajdują się zarówno narzędzia uniwersalne, jak i modele przeznaczone do pojedynczych prac. Kleszcze do obkurczania rur należą do drugiej grupy. Ich specjalnie ukształtowane szczęki umożliwiają kontrolowane zmniejszenie średnicy końcówki bez konieczności nacinania materiału.
Na czym polega obkurczanie rury spustowej?
Elementy systemu rynnowego muszą zostać połączone w sposób zapewniający swobodny odpływ wody. Końcówka górnej rury jest najczęściej wsuwana w element znajdujący się poniżej. Jeżeli obie części mają zbliżoną średnicę, jedna z nich wymaga odpowiedniego uformowania.
Obkurczanie polega na wykonaniu na obwodzie rury kilku równomiernych przetłoczeń. Każde z nich nieznacznie zmniejsza obwód końcówki. Po wykonaniu pełnego okrążenia rura może zostać wsunięta w kolejną część systemu.
Dostępne w kategorii kleszcze dekarskie modele do obkurczania rur mają kilka naprzemiennie ustawionych szczęk. Podczas ściskania tworzą one zakładkę, ale nie odcinają fragmentu blachy. Pozwala to zachować ciągłość elementu i ograniczyć ryzyko powstania nieszczelności.
Dlaczego nie warto zaciskać rury zwykłymi szczypcami?
Zwykłe szczypce chwytają materiał na niewielkiej powierzchni i nie tworzą kontrolowanego przetłoczenia. Próba zmniejszenia obwodu rury takim narzędziem może spowodować powstanie przypadkowych załamań, ostrych krawędzi lub głębokich wgnieceń. Nierówna końcówka utrudnia późniejsze połączenie elementów i może zatrzymywać zanieczyszczenia spływające z wodą.
Kleszcze przeznaczone do obkurczania wykonują powtarzalne zakładki o podobnej szerokości i głębokości. Dzięki temu zmiana obwodu następuje stopniowo, a kształt rury pozostaje możliwie równy. Praca jest również szybsza, ponieważ każde ściśnięcie narzędzia tworzy gotowe przetłoczenie.
Jak prawidłowo obkurczyć końcówkę rury?
Przed rozpoczęciem pracy należy sprawdzić, która część rury ma zostać wsunięta w kolejny element. W systemie odprowadzania wody połączenia powinny być skierowane zgodnie z kierunkiem jej przepływu. Dzięki temu woda spływa po wewnętrznych powierzchniach i nie napotyka krawędzi, pod którą mogłaby się przedostawać.
Obkurczanie można wykonać w kilku krokach:
- wyrównać i oczyścić krawędź rury,
- zaznaczyć jednakową głębokość przyszłych przetłoczeń,
- umieścić końcówkę pomiędzy szczękami kleszczy,
- wykonać pierwsze, niezbyt głębokie zaciśnięcie,
- przesuwać narzędzie równomiernie po całym obwodzie,
- sprawdzić dopasowanie rury do drugiego elementu,
- w razie potrzeby pogłębić istniejące przetłoczenia.
Najlepszy efekt daje stopniowe formowanie materiału. Zbyt mocne zaciśnięcie w jednym miejscu może zdeformować przekrój rury i spowodować, że pozostała część obwodu nie będzie pasowała do łączonego elementu.
Kleszcze Picard do mniejszych rur i precyzyjnych przetłoczeń
Do obkurczania końcówek rur można wykorzystać kleszcze do obkurczania rur Picard 70691. Konstrukcja z naprzemiennie ustawionymi szczękami umożliwia wykonywanie regularnych zakładek na krawędzi obrabianego elementu.
Model przeznaczony do mniejszych przetłoczeń dobrze sprawdza się podczas typowych prac przy rurach spustowych i elementach wykonywanych z cienkiej blachy. Głębokość wsunięcia materiału pomiędzy szczęki powinna być jednakowa przy każdym kolejnym zaciśnięciu. Pozwala to uzyskać równą końcówkę i uniknąć przechylenia łączonych rur względem siebie.
Większe kleszcze do głębszego obkurczania
Przy większych elementach oraz wtedy, gdy potrzebne jest głębsze przetłoczenie, można zastosować kleszcze do obkurczania rur Picard 70692. Większy zakres roboczy pozwala formować dłuższe zakładki i skuteczniej zmniejszać obwód końcówki.
Nie oznacza to jednak, że największe dostępne kleszcze będą najlepsze do każdego zadania. Zbyt głębokie przetłoczenie na małym elemencie może niepotrzebnie osłabić jego krawędź albo utrudnić zachowanie okrągłego przekroju. Wielkość narzędzia należy dopasować do średnicy rury, rodzaju materiału i wymaganej głębokości połączenia.
Kleszcze Erdi D36 ze sprężyną rozwierającą
Alternatywą dla modeli Picard są kleszcze do obkurczania rur Erdi D36. Narzędzie ma sprężynę rozwierającą, która po wykonaniu przetłoczenia pomaga ponownie otworzyć rękojeści. Rozwiązanie to usprawnia pracę, gdy na obwodzie rury trzeba wykonać większą liczbę powtarzalnych zaciśnięć.
Sprężyna nie wpływa na sam kształt przetłoczenia, ale ogranicza liczbę ruchów wykonywanych dłonią. Może mieć znaczenie podczas dłuższej pracy oraz przygotowywania wielu podobnych elementów instalacji.
Jak uniknąć błędów podczas zaciskania rury?
Najczęstszym błędem jest wykonywanie zbyt głębokich przetłoczeń już przy pierwszym przejściu. Może to prowadzić do nierównomiernego zmniejszenia średnicy oraz powstania widocznych odkształceń. Lepiej wykonać płytsze zakładki, sprawdzić połączenie i dopiero później zwiększyć ich głębokość.
Ważne jest również zachowanie podobnych odstępów pomiędzy kolejnymi zaciśnięciami. Jeśli przetłoczenia zostaną skupione tylko po jednej stronie, końcówka rury utraci symetrię. Po wsunięciu w kolejny element może powstać szczelina lub widoczne przesunięcie.
Więcej informacji o doborze podstawowych narzędzi znajduje się w poradniku „Jakie kleszcze dekarskie wybrać – proste, wygięte 45° czy 90°?”. Z kolei sposoby formowania płaskich arkuszy i przygotowywania ich krawędzi opisaliśmy w artykule „Kleszcze dekarskie do łączenia i gięcia blachy – jak dobrać odpowiednie narzędzie?”.
Jakie kleszcze do obkurczania rur wybrać?
Najważniejsze są głębokość wykonywanego przetłoczenia, wielkość obrabianej rury oraz wygoda powtarzalnej pracy. Mniejszy model zapewnia lepszą kontrolę przy typowych rurach spustowych, natomiast większe kleszcze pozwalają wykonywać głębsze zakładki. Przy częstym obkurczaniu warto rozważyć narzędzie ze sprężyną rozwierającą.
Prawidłowo dobrane kleszcze pozwalają przygotować równe połączenie bez nacinania i przypadkowego zgniatania materiału. Sprawdź oferowane przez NOVAMET kleszcze dekarskie i wybierz narzędzie odpowiednie do obkurczania rur oraz pozostałych prac przy systemach rynnowych.
