Przecinanie grubych przewodów miedzianych i aluminiowych może być znacznie trudniejsze niż cięcie typowych przewodów instalacyjnych. Duża średnica kabla, wysoki przekrój żył oraz gruba izolacja powodują, że przypadkowo dobrane narzędzie zamiast wykonać czyste cięcie może mocno spłaszczyć przewód, uszkodzić jego strukturę albo wymagać od operatora bardzo dużej siły. Dlatego podczas pracy z większymi przekrojami warto korzystać z odpowiednio dobranych nożyc do kabli.
W przypadku szczególnie grubych przewodów dobrym rozwiązaniem są nożyce do kabli – zapadkowe. Mechanizm zapadkowy pozwala przecinać kabel stopniowo podczas kolejnych ruchów rękojeści. Operator nie musi więc wykonywać całego cięcia jednym ruchem, co ułatwia kontrolowanie ostrza i ogranicza siłę potrzebną do pracy.
Dlaczego gruby kabel zgniata się podczas cięcia?
Jedną z najczęstszych przyczyn jest zastosowanie narzędzia niedostosowanego do średnicy, przekroju lub konstrukcji przewodu. Jeżeli ostrza nie obejmują kabla w odpowiedni sposób albo narzędzie wymaga użycia zbyt dużej siły, przewód może zostać mocno spłaszczony jeszcze przed jego przecięciem.
Znaczenie ma również geometria ostrzy. Nożyce przeznaczone do kabli powinny prowadzić przewód podczas cięcia i stopniowo zagłębiać się w jego strukturę. Pozwala to ograniczyć deformowanie żył oraz izolacji.
Nie należy również przekraczać maksymalnych parametrów podanych dla konkretnego modelu. Informacja o dopuszczalnej średnicy czy przekroju przewodu nie jest jedynie orientacyjna – określa zakres pracy, do którego konstrukcja nożyc została przygotowana.
Jak mechanizm zapadkowy ułatwia cięcie grubych przewodów?
W klasycznych nożycach ruch rękojeści bezpośrednio zamyka ostrza. Przy dużych przekrojach oznacza to konieczność wygenerowania znacznej siły.
Mechanizm zapadkowy działa inaczej. Każdy kolejny ruch rękojeści przesuwa ostrze o określony odcinek, dzięki czemu kabel przecinany jest etapami. Narzędzie utrzymuje osiągnięte położenie i pozwala kontynuować cięcie kolejnymi ruchami.
Dobrym przykładem takiej konstrukcji są nożyce zapadkowe Knipex 95 32 320, przeznaczone do pracy z kablami i przewodami o dużych przekrojach. Mechanizm pozwala ograniczyć wysiłek operatora, a odpowiednia geometria części tnącej pomaga uzyskać czyste cięcie.
Kiedy przydają się teleskopowe rękojeści?
Im większy kabel, tym większe znaczenie ma również długość rękojeści. Zwiększenie ich długości pozwala uzyskać większą dźwignię bez konieczności proporcjonalnego zwiększania siły przykładanej przez operatora.
Dlatego w przypadku naprawdę grubych przewodów stosowane są nożyce z teleskopowymi rękojeściami. Przykładem jest Knipex 95 32 100, przeznaczony do przewodów miedzianych i aluminiowych o średnicy do 100 mm i przekroju do 960 mm².
Teleskopowa konstrukcja pozwala zwiększyć dźwignię podczas wykonywania wymagającego cięcia. Po zakończeniu pracy rękojeści można zsunąć, dzięki czemu narzędzie zajmuje mniej miejsca podczas transportu i przechowywania.
Więcej o takich konstrukcjach opisujemy w poradniku „Nożyce teleskopowe do grubych kabli – kiedy warto wybrać długie rękojeści?”.
Miedź i aluminium – czy można stosować te same nożyce?
Wiele profesjonalnych nożyc kablowych przeznaczonych jest zarówno do przewodów miedzianych, jak i aluminiowych. Nie oznacza to jednak, że każde narzędzie można zastosować do każdego kabla wykonanego z tych materiałów.
Przed rozpoczęciem pracy trzeba sprawdzić pełną konstrukcję przewodu. Znaczenie ma nie tylko materiał żył, lecz także izolacja, obecność dodatkowej powłoki oraz ewentualnego zbrojenia.
Szczególnej uwagi wymagają kable zbrojone. Standardowych nożyc przeznaczonych do przewodów Cu i Al nie należy automatycznie traktować jako odpowiednich do kabla zawierającego elementy stalowe. Takie zastosowanie wymaga modelu wyraźnie przeznaczonego przez producenta do konkretnego rodzaju zbrojenia.
Temat ten rozwijamy osobno w artykule „Nożyce zapadkowe do kabli zbrojonych – czym różnią się od zwykłych nożyc do przewodów?”.
Jak przygotować kabel do cięcia?
Przed wykonaniem cięcia warto sprawdzić stan przewodu oraz wybrać miejsce zapewniające stabilne ułożenie kabla w ostrzach. Przewód nie powinien być prowadzony pod przypadkowym kątem ani wysuwać się z części tnącej podczas kolejnych ruchów rękojeści.
Nożyce należy prowadzić płynnie, wykorzystując działanie mechanizmu zapadkowego zamiast próbować przyspieszać pracę poprzez gwałtowne zwiększanie nacisku. Jeżeli narzędzie wymaga wyraźnie większej siły niż podczas normalnej pracy, warto ponownie sprawdzić, czy średnica, przekrój i konstrukcja przewodu mieszczą się w zakresie zastosowania konkretnego modelu.
Nie należy również wykorzystywać nożyc do materiałów, których producent nie wymienia w ich przeznaczeniu. Dotyczy to szczególnie drutu, lin stalowych i innych elementów mogących uszkodzić ostrza nożyc przeznaczonych do kabli Cu i Al.
Jak dobrać nożyce, żeby nie deformować przewodu?
Najważniejsze jest dopasowanie narzędzia do rzeczywistego rodzaju wykonywanej pracy. Do mniejszych i średnich przewodów wystarczy odpowiednio dobrany model ręczny lub kompaktowe nożyce zapadkowe. Wraz ze wzrostem średnicy i przekroju kabla coraz większego znaczenia nabierają mechanizm zapadkowy oraz dłuższe albo teleskopowe rękojeści.
Warto także pozostawić pewien zapas względem maksymalnego zakresu narzędzia, szczególnie jeżeli grube przewody przecinane są regularnie. Nie oznacza to jednak, że zawsze należy wybierać największe dostępne nożyce. Zbyt duże narzędzie może być po prostu mniej wygodne podczas pracy z mniejszymi przewodami.
Szersze porównanie dostępnych konstrukcji znajdziesz w poradniku „Jakie nożyce zapadkowe do kabli wybrać? Poradnik doboru Knipex”.
Czyste cięcie grubego kabla zaczyna się od właściwego narzędzia
Mechanizm zapadkowy, odpowiednia geometria ostrzy i właściwa długość rękojeści pozwalają znacznie ułatwić przecinanie przewodów o dużych przekrojach. Kluczowe pozostaje jednak dopasowanie nożyc do materiału, średnicy, przekroju i konstrukcji konkretnego kabla.
Próba przecinania przewodu narzędziem znajdującym się poza swoim zakresem roboczym może prowadzić do deformowania kabla, szybszego zużycia ostrzy oraz niepotrzebnego zwiększenia wysiłku podczas pracy.
Sprawdź nożyce do kabli – zapadkowe dostępne w NOVAMET i dobierz model odpowiedni do średnicy, przekroju oraz konstrukcji przecinanego przewodu.
