Nie każdy przewód można przygotować przy użyciu typowego ściągacza stosowanego podczas podstawowych prac elektroinstalacyjnych. Kable fotowoltaiczne, światłowody oraz przewody o dużej średnicy różnią się konstrukcją, wymiarami i wymaganym sposobem obróbki. W takich zastosowaniach szczególnie ważne staje się dopasowanie narzędzia do konkretnego rodzaju kabla.
Wśród ściągaczy do izolacji znajdują się zarówno narzędzia uniwersalne, jak i konstrukcje przeznaczone do znacznie bardziej specjalistycznych zadań. W kategorii ręcznych ściągaczy do izolacji można znaleźć modele do instalacji PV, światłowodów, standardowych przewodów elektrycznych oraz grubych kabli o średnicach znacznie przekraczających zakres typowego ściągacza.
Przewody fotowoltaiczne wymagają dokładnego i powtarzalnego przygotowania
Podczas wykonywania instalacji fotowoltaicznych przewody muszą zostać odpowiednio przygotowane przed wykonaniem połączenia. Istotne jest nie tylko samo usunięcie izolacji, ale również zachowanie właściwej długości odizolowanego fragmentu i uniknięcie uszkodzenia przewodnika.
Przy większej liczbie wykonywanych zakończeń szczególnego znaczenia nabiera powtarzalność. Każdorazowe przygotowywanie przewodu przypadkowym narzędziem utrudnia zachowanie takich samych parametrów kolejnych końcówek.
Do prac związanych między innymi z instalacjami fotowoltaicznymi przeznaczony jest Knipex ErgoStrip PV 16 95 03 SB. Narzędzie umożliwia obróbkę przewodów okrągłych o średnicy 8–13 mm oraz zdejmowanie izolacji z pojedynczych żył w zakresie 0,2–4,0 mm².
Wielofunkcyjna konstrukcja pozwala wykonywać kilka etapów przygotowania przewodu jednym narzędziem, co jest szczególnie przydatne podczas prac montażowych wykonywanych bezpośrednio przy instalacji.
Ogranicznik długości pomaga przygotowywać kolejne końcówki przewodów
W instalacjach, w których przygotowywana jest większa liczba podobnych przewodów, ręczne odmierzanie każdego fragmentu izolacji nie jest wygodnym rozwiązaniem. Przydatnym elementem wyposażenia ściągacza jest wtedy regulowany ogranicznik długości.
Pozwala on ustawić określoną długość zdejmowanej izolacji i powtarzać operację na kolejnych przewodach. Ogranicza to różnice pomiędzy przygotowanymi końcówkami i przyspiesza seryjne wykonywanie podobnych czynności.
Niezależnie od zastosowanego narzędzia po zdjęciu izolacji należy skontrolować odsłonięty przewodnik. Nie powinny być widoczne nacięcia ani uszkodzenia poszczególnych drutów.
Więcej zasad dotyczących bezpiecznego przygotowywania przewodów opisujemy w poradniku „Jak prawidłowo zdejmować izolację z przewodów bez uszkodzenia żyły?”.
Światłowody wymagają narzędzia przeznaczonego do bardzo małych średnic
Praca ze światłowodem znacząco różni się od przygotowywania klasycznego przewodu elektrycznego. Tutaj mamy do czynienia z bardzo małymi wymiarami i koniecznością precyzyjnego usunięcia odpowiedniej warstwy bez uszkodzenia znajdującego się wewnątrz włókna.
Dobrym przykładem skali wymaganej dokładności jest ściągacz przeznaczony do usuwania pierwotnej izolacji ze światłowodów o średnicy 0,125 mm. W narzędziu Knipex 12 85 110 SB zastosowano otwór prowadzący o średnicy 0,35 mm oraz ostrze o średnicy 0,16 mm, a regulowany ogranicznik pozwala ustawić długość zdejmowanej izolacji w zakresie 5–45 mm.
Tak konkretne parametry pokazują, dlaczego do światłowodu nie powinno się dobierać narzędzia wyłącznie dlatego, że potrafi ono przeciąć izolację. Konstrukcja ściągacza musi być dopasowana do wymiarów i budowy obrabianego materiału.
Duże kable wymagają zupełnie innego sposobu usuwania zewnętrznej powłoki
Na przeciwległym końcu skali znajdują się grube przewody, których średnica może wynosić kilkadziesiąt milimetrów. Niewielki ręczny ściągacz stosowany do typowych przewodów instalacyjnych nie zapewni odpowiedniego zakresu roboczego.
Przykładem specjalistycznego rozwiązania jest Knipex STX60 16 45 220, przeznaczony do usuwania zewnętrznej izolacji z kabli o średnicy 30–60 mm.
Narzędzie umożliwia wykonywanie cięcia obwodowego i wzdłużnego, dzięki czemu zewnętrzna powłoka może zostać odpowiednio nacięta przed jej zdjęciem. Regulacja głębokości cięcia pomaga dopasować pracę ostrza do grubości obrabianej izolacji.
W przypadku tak dużych kabli kontrola głębokości jest szczególnie istotna. Celem nie jest przecięcie wszystkich warstw przewodu, lecz nacięcie zewnętrznej powłoki w sposób umożliwiający jej usunięcie bez uszkadzania elementów znajdujących się głębiej.
Specjalistycznego ściągacza nie warto zastępować przypadkowym ostrzem
Nóż może przeciąć izolację wielu rodzajów przewodów, ale samo wykonanie cięcia nie oznacza jeszcze prawidłowego przygotowania kabla. Przy specjalistycznych zastosowaniach ważne są kontrola głębokości, właściwy kierunek prowadzenia ostrza, odpowiednia długość odizolowania oraz powtarzalność.
Właśnie dlatego konstrukcje przeznaczone do światłowodów wyglądają zupełnie inaczej niż narzędzia do kabli o średnicy 30–60 mm. Oba produkty należą do grupy ściągaczy izolacji, ale rozwiązują zupełnie inne problemy.
Podobna sytuacja występuje przy kablach koncentrycznych i sieciowych. Ich prawidłowe przygotowanie opisujemy osobno w artykule „Jak zdejmować izolację z kabli koncentrycznych i przewodów do transmisji danych?”.
Rodzaj kabla powinien być punktem wyjścia przy wyborze ściągacza
Przy standardowych pracach elektroinstalacyjnych często wystarczy narzędzie obejmujące najpopularniejsze średnice przewodów i przekroje żył. W zastosowaniach specjalistycznych kolejność powinna być odwrotna: najpierw należy dokładnie określić rodzaj obrabianego kabla, a dopiero później dobrać do niego ściągacz.
W instalacjach PV znaczenie ma między innymi powtarzalne przygotowanie końcówki przewodu. Przy światłowodach najważniejsza staje się precyzja pracy na bardzo małych średnicach. W przypadku grubych kabli konieczne jest natomiast kontrolowane nacinanie rozbudowanej zewnętrznej powłoki.
Nie istnieje więc jeden najlepszy ściągacz do wszystkich tych zastosowań. Dobre narzędzie to takie, którego konstrukcja i zakres roboczy odpowiadają rzeczywistym parametrom przewodu.
Sprawdź ręczne ściągacze do izolacji w NOVAMET i dobierz odpowiednie narzędzie do przewodów fotowoltaicznych, światłowodów, grubych kabli oraz innych specjalistycznych zastosowań.
