Pogłębianie otworów wydaje się prostą operacją, jednak to właśnie podczas fazowania najczęściej dochodzi do przegrzewania narzędzia, powstawania drgań oraz nierównych krawędzi. W wielu przypadkach winny nie jest sam pogłębiacz, lecz zbyt wysokie obroty lub niewłaściwy posuw.
Jeżeli zastanawiasz się, z jaką prędkością pracować pogłębiaczem HSS lub HSS TiN, ten poradnik pomoże dobrać odpowiednie parametry oraz uniknąć najczęstszych błędów.
Dlaczego obroty mają tak duże znaczenie?
Podczas wiercenia ostrza stopniowo zagłębiają się w materiał. W przypadku pogłębiacza sytuacja wygląda inaczej – jednocześnie pracuje niemal cała krawędź skrawająca. Powoduje to znacznie większe tarcie i szybszy wzrost temperatury.
Zbyt wysokie obroty mogą powodować:
- przegrzewanie ostrzy,
- szybsze stępienie narzędzia,
- piszczenie podczas pracy,
- powstawanie drgań,
- nierówną fazę,
- przebarwienia obrabianego materiału.
Dlatego pogłębiacze powinny pracować zdecydowanie wolniej niż klasyczne wiertła.
Jakie obroty stosować?
Dokładna wartość zależy od średnicy pogłębiacza, rodzaju materiału oraz zastosowanej powłoki.
Orientacyjnie można przyjąć następujące wartości:
| Materiał | Zalecane obroty |
|---|---|
| Aluminium | 500–1000 obr./min |
| Mosiądz | 400–800 obr./min |
| Stal konstrukcyjna | 250–600 obr./min |
| Stal nierdzewna | 150–350 obr./min |
| Żeliwo | 200–450 obr./min |
Są to wartości orientacyjne. W przypadku większych średnic pogłębiaczy obroty należy dodatkowo zmniejszyć.
Pogłębiacz HSS czy HSS TiN – czy można pracować szybciej?
Powłoka TiN zwiększa odporność na ścieranie oraz ogranicza tarcie, jednak nie oznacza to, że należy znacząco zwiększać prędkość obrotową.
Pogłębiacze HSS TiN:
- lepiej odprowadzają ciepło,
- wolniej się zużywają,
- dłużej zachowują ostrość,
- lepiej radzą sobie przy seryjnej obróbce.
Największą korzyść daje zachowanie prawidłowych parametrów pracy. Nawet najlepsza powłoka nie zrekompensuje zbyt wysokich obrotów.
Znaczenie odpowiedniego posuwu
Oprócz obrotów równie ważny jest stabilny posuw.
Najlepiej prowadzić pogłębiacz spokojnie i równomiernie, bez gwałtownego dociskania. Zbyt mały nacisk powoduje tarcie zamiast skrawania, natomiast zbyt duży może prowadzić do powstawania drgań oraz uszkodzenia krawędzi.
W praktyce warto pozwolić ostrzom spokojnie zbierać materiał, bez wymuszania pracy narzędzia.
Czy stosować chłodziwo?
Tak, szczególnie podczas obróbki:
- stali nierdzewnej,
- stali stopowych,
- twardszych gatunków stali,
- pracy seryjnej.
Chłodziwo ogranicza temperaturę, poprawia jakość powierzchni oraz wydłuża żywotność pogłębiacza.
Przy aluminium lub mosiądzu często wystarcza krótkie przerywanie pracy i usuwanie wiórów.
Najczęstsze błędy podczas pogłębiania
Do najczęściej spotykanych błędów należą:
- zbyt wysokie obroty,
- praca bez chłodzenia podczas obróbki stali nierdzewnej,
- zbyt mocny docisk,
- pogłębianie zużytym narzędziem,
- wykonywanie całej fazy jednym agresywnym ruchem,
- pozostawianie wiórów w otworze.
Większość problemów z nierówną powierzchnią wynika właśnie z niewłaściwych parametrów pracy, a nie z jakości samego pogłębiacza.
Czy średnica pogłębiacza ma znaczenie?
Tak. Im większa średnica narzędzia, tym niższe powinny być obroty.
Jest to podstawowa zasada obróbki skrawaniem. Duży pogłębiacz przy wysokich obrotach osiąga znacznie większą prędkość skrawania, co prowadzi do szybkiego przegrzewania ostrzy.
Dlatego podczas pracy pogłębiaczami o większych średnicach warto dodatkowo zmniejszyć prędkość oraz stosować chłodziwo.
Podsumowanie
Odpowiednio dobrane obroty mają ogromny wpływ na jakość fazowania oraz trwałość narzędzia. W większości zastosowań znacznie lepiej sprawdzają się niższe obroty, spokojny posuw oraz regularne usuwanie wiórów niż szybka praca z dużym naciskiem.
Jeżeli zależy Ci na powtarzalnych efektach i długiej żywotności narzędzia, warto stosować parametry dopasowane do obrabianego materiału oraz korzystać z wysokiej jakości pogłębiaczy HSS i HSS TiN.
FAG - Najczęściej zadawane pytania
Czy pogłębiacz powinien obracać się wolniej niż wiertło?
Tak. Pogłębiacze pracują większą powierzchnią ostrzy, dlatego wymagają niższych obrotów niż klasyczne wiertła.
Jakie obroty stosować do stali nierdzewnej?
Najczęściej od około 150 do 350 obr./min, najlepiej z zastosowaniem chłodziwa.
Czy pogłębiaczem HSS TiN można pracować szybciej?
Powłoka TiN zwiększa trwałość narzędzia, ale nie oznacza konieczności znacznego zwiększania obrotów. Nadal warto stosować parametry zalecane dla danego materiału.
Dlaczego pogłębiacz piszczy podczas pracy?
Najczęściej przyczyną są zbyt wysokie obroty, niewłaściwy posuw, brak chłodzenia lub stępione ostrza.
Czy chłodziwo jest zawsze konieczne?
Nie zawsze. Przy aluminium lub mosiądzu często można pracować na sucho, jednak podczas obróbki stali oraz stali nierdzewnej chłodziwo zdecydowanie poprawia trwałość narzędzia i jakość obróbki.
