Cięcie blachy po łuku wymaga czegoś więcej niż odpowiedniej siły dłoni. Ostrza muszą dać się prowadzić po wyznaczonej linii, a odcinany fragment powinien mieć miejsce, by odchodzić od arkusza. Im ciaśniejszy łuk, tym większe znaczenie ma kształt głowicy i możliwość obracania nożyc w trakcie pracy. Dlatego do niewielkich konturów warto dobrać narzędzie inaczej niż do prostego przecięcia dużej blachy.
Wśród nożyc do blach, taśm i gilotyn dostępne są narzędzia do wielu rodzajów cięć. Jeśli Twoim zadaniem są wycięcia po łuku, przyjrzyj się bliżej nożycom do blach dźwigniowym z krótką, zwrotną głowicą.
Dlaczego nożyce nie chcą skręcać po wyznaczonej linii?
Podczas cięcia prostego ostrza przesuwają się w jednym kierunku. Na łuku trzeba stopniowo zmieniać ustawienie narzędzia, jednocześnie rozchylając przecięte części blachy. Gdy głowica jest zbyt duża względem promienia, zaczyna napierać na materiał obok linii cięcia. Arkusz może się wtedy wyginać, a użytkownik odruchowo zwiększa siłę i próbuje skręcić nożyce jednym ruchem.
Pomaga wykonywanie krótszych nacięć i niewielka zmiana ustawienia po każdym z nich. Nie trzeba zamykać ostrzy do samych końców, jeśli utrudnia to płynne przejście do kolejnego ruchu. Najpierw zaznacz linię na materiale, a następnie sprawdź, z której strony pozostanie odcinany fragment. To właśnie on potrzebuje miejsca na odchylenie podczas pracy.
Mały promień: zwróć uwagę na kompaktową głowicę
Do ciasnych łuków i drobnych wycięć przydają się nożyce, których głowicę łatwo ustawić blisko obrabianego miejsca. Przykładem jest ERDI D15, mały model typu Ideal. Kompaktowa budowa tej serii ułatwia prowadzenie narzędzia w ograniczonej przestrzeni oraz wycinanie łuków o małym promieniu. Producent opisuje odmiany D15A jako nożyce do cięć prostych i kształtowych, wyposażone w niewielką kutą głowicę.
Małe nożyce są szczególnie przydatne, gdy trzeba dopasować obróbkę blacharską przy narożniku, wykonać krótkie wycięcie przy krawędzi lub ominąć fragment, którego nie można przeciąć po prostej. Nie oznacza to jednak, że najmniejsze narzędzie będzie najlepsze do każdego łuku. Na długim, łagodnym odcinku wygodniejsze mogą być nożyce o większej głowicy i dłuższych ostrzach.
Łagodny łuk i krótkie wycięcia: kiedy wybrać większe nożyce?
Jeśli promień jest większy, a cięcie obejmuje dłuższy fragment blachy, warto porównać modele kształtowe o standardowej wielkości. ERDI D16 służą do krótkich cięć prostych oraz wycinania kształtów. W tej serii dostępny jest również wariant D16S, który producent przeznacza do łuków o dużym promieniu. D16S nie powinien więc być wybierany wyłącznie na podstawie tego, że „tnie po łuku” — przed zakupem trzeba ustalić, jak ciasny ma być ten łuk.
Jeżeli podczas jednej pracy regularnie zmieniasz kierunek cięcia, zwróć uwagę także na stronę, po której znajduje się odcinany fragment. Odpowiedni wariant nożyc daje mu miejsce na odejście od linii cięcia i ułatwia obserwowanie ostrzy. Przy większej liczbie różnorodnych wycięć praktyczny może być zestaw kilku modeli, ale do sporadycznego, określonego zadania często wystarczy jedna dobrze dobrana para.
Jak przygotować blachę do cięcia krzywoliniowego?
Zacznij od czytelnego wyznaczenia konturu. Jeśli wycinasz element, który ma później przylegać do innej części, uwzględnij stronę linii, po której powinny pracować ostrza. Ułóż blachę stabilnie, lecz zostaw odcinanej części możliwość odginania się. Trzymanie obu fragmentów sztywno w jednej płaszczyźnie utrudnia prowadzenie nożyc.
Na ostrzejszym zakręcie zwolnij i wykonuj krótsze ruchy. Nie skręcaj nożyc gwałtownie przy zamkniętych ostrzach, bo zamiast zmienić kierunek cięcia, możesz odkształcić krawędź. Jeśli nie ma miejsca na obrót głowicy, czasem wygodniej wykonać najpierw cięcie odciążające w odpadzie, a dopiero potem wrócić do docelowego konturu. Ten dodatkowy fragment musi oczywiście znajdować się po stronie materiału, który zostanie usunięty.
Sprawdź też dopuszczalną grubość konkretnej blachy dla wybranego modelu. Limit dla miękkiej stali nie musi odpowiadać limitowi dla stali nierdzewnej. Jeśli nożyce wymagają nadmiernego nacisku, dalsze prowadzenie ich po łuku będzie coraz trudniejsze.
Kiedy potrzebne jest inne narzędzie?
Nożyce kształtowe dobrze sprawdzają się przy wycięciach rozpoczynanych od krawędzi arkusza. Gdy planujesz otwór wewnątrz blachy albo chcesz usunąć wąski pas materiału, rozważ nożyce wycinakowe. O doborze tradycyjnych modeli do wycięć przeczytasz w artykule „Nożyce do otworów i cięć kształtowych – kiedy się przydają?”. Z kolei sposoby podparcia arkusza i ograniczania odkształceń opisaliśmy w poradniku „Jak ciąć blachę nożycami ręcznymi, żeby nie wyginać krawędzi?”.
Do małych łuków wybierz zwrotną głowicę, a do łagodniejszych konturów porównaj również większe modele kształtowe. Sprawdź dostępne nożyce dźwigniowe do blachy w NOVAMET i dobierz narzędzie do promienia, materiału oraz miejsca pracy.
