Zewnętrzne pierścienie osadcze stosowane są na wałach, osiach i innych elementach maszyn, gdzie zabezpieczają łożyska, koła, tuleje lub inne części przed przesuwaniem się wzdłuż osi. Do ich prawidłowego montażu i demontażu potrzebne są odpowiednie szczypce do pierścieni osadczych (Seegera), ponieważ podczas pracy pierścień trzeba kontrolowanie rozszerzyć, przeprowadzić przez wał i osadzić w przygotowanym rowku.
Dobór właściwych szczypiec nie powinien jednak ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia, czy są przeznaczone do pierścieni zewnętrznych. Znaczenie mają również średnica pierścienia, kształt końcówek, długość narzędzia, dostęp do miejsca montażu oraz częstotliwość wykonywania takich prac. KNIPEX oferuje szczypce z końcówkami prostymi, wygiętymi pod kątem 45° i 90°, a także modele wzmocnione oraz wyposażone w ogranicznik otwarcia.
Pierścień zewnętrzny – dlaczego potrzebne są odpowiednie szczypce?
Podstawową rzeczą jest rozróżnienie pierścienia zewnętrznego od wewnętrznego. Pierścień zewnętrzny montowany jest na wale, dlatego podczas zakładania jego końce należy rozsunąć. W przypadku pierścienia wewnętrznego montowanego w otworze sposób działania jest odwrotny – pierścień trzeba ścisnąć.
Jeżeli nie masz pewności, z którym rozwiązaniem masz do czynienia, pomocny będzie poradnik „Jak dobrać szczypce do wewnętrznych pierścieni Segera?”. Rozróżnienie tych dwóch grup jest podstawą, ponieważ szczypce przeznaczone do pierścieni wewnętrznych i zewnętrznych pracują w inny sposób.
Właśnie dlatego w NOVAMET wydzieliliśmy osobną podkategorię szczypce do pierścieni osadczych zewnętrznych, aby można było od razu szukać narzędzia przeznaczonego do montażu pierścieni na wałach.
Zacznij od średnicy pierścienia Segera
Jednym z najważniejszych parametrów podczas wyboru szczypiec jest zakres średnic obsługiwanych pierścieni. Nie warto dobierać narzędzia „na oko”. Końcówki szczypiec muszą być odpowiednio dopasowane do otworów pierścienia, a samo narzędzie powinno zapewniać właściwą siłę oraz zakres jego rozszerzenia.
W popularnych szczypcach Knipex spotykamy między innymi zakresy:
• 3–10 mm
• 10–25 mm
• 19–60 mm
• 40–100 mm
• 85–140 mm
Dla jeszcze większych zabezpieczeń dostępne są specjalne szczypce przeznaczone do pierścieni 122–300 mm oraz 252–400 mm. Producent zwraca uwagę, że rozmiar szczypiec powinien być dopasowany do rozmiaru pierścienia, a przy pierścieniach powyżej około 140 mm siły stają się na tyle duże, że stosowane są specjalne konstrukcje obsługiwane oburącz.
Temat największych zabezpieczeń szerzej omawiamy w poradniku „Jak dobrać szczypce do dużych pierścieni Seegera 122–400 mm?”.
Szczypce proste – dobry wybór przy swobodnym dostępie
Jeżeli pierścień znajduje się w łatwo dostępnym miejscu i można podejść do niego bezpośrednio od strony osi wału, najczęściej wystarczą szczypce z prostymi końcówkami.
Dobrym przykładem są Knipex 46 11, dostępne w kilku długościach i zakresach pracy. Pozwalają dobrać narzędzie zarówno do niewielkich pierścieni, jak i dużych zabezpieczeń o średnicy do 140 mm.
W bardziej wymagających zastosowaniach można sięgnąć po wzmocnione Knipex 49 11. W tej konstrukcji zastosowano wciskane końcówki ze stali sprężynowej, a producent deklaruje nawet do dziesięciu razy dłuższą żywotność w porównaniu z konstrukcjami wykorzystującymi końcówki toczone.
Więcej o różnicach pomiędzy tymi konstrukcjami znajdziesz w artykule „Szczypce Segera standardowe czy wzmocnione – czym się różnią?”.
Kiedy wybrać końcówki wygięte 45° lub 90°?
Nie każdy pierścień znajduje się na końcu łatwo dostępnego wału. W maszynach, przekładniach czy układach samochodowych dostęp może być ograniczony przez sąsiednie elementy.
W takich sytuacjach przydatne są szczypce wygięte.
Modele Knipex 46 31 mają końcówki wygięte pod kątem 45°. Pozwalają zmienić położenie dłoni względem pierścienia, zachowując jednocześnie dobrą kontrolę nad narzędziem.
Jeszcze większą zmianę kierunku pracy zapewniają szczypce z końcówkami 90°, takie jak Knipex 46 21 lub wzmocnione Knipex 49 21. Producent wskazuje, że końcówki 45° i 90° pomagają przy montażu w ograniczonej przestrzeni, a dodatkowo mogą poprawić widoczność miejsca pracy, ponieważ dłoń nie znajduje się bezpośrednio nad pierścieniem.
Jeżeli zastanawiasz się nad samą geometrią narzędzia, zobacz również poradnik „Szczypce Segera proste czy wygięte – które wybrać?”.
A co z ogranicznikiem otwarcia?
Podczas rozszerzania zewnętrznego pierścienia Seegera łatwo popełnić jeden błąd – otworzyć go bardziej, niż jest to konieczne do przeprowadzenia przez wał. Szczególnie przy niewielkich pierścieniach może prowadzić to do ich trwałego odkształcenia.
Do takich zastosowań przeznaczone są między innymi proste Knipex 49 31 oraz wygięte 90° Knipex 49 41. Mają regulowany ogranicznik, który pozwala ustawić maksymalny zakres otwarcia szczypiec. KNIPEX wskazuje to rozwiązanie również do seryjnego, powtarzalnego montażu zgodnego z DIN 471.
Jeżeli pierścień podczas montażu ucieka z końcówek albo sprawia problemy, warto również sprawdzić artykuł „Dlaczego pierścień Segera wyskakuje ze szczypiec? Najczęstsze błędy podczas montażu”.
Jak więc dobrać odpowiedni model?
Najpierw sprawdź, czy pracujesz z pierścieniem zewnętrznym montowanym na wale. Następnie ustal jego średnicę i dobierz szczypce o odpowiednim zakresie pracy. Dopiero później wybieraj geometrię końcówek.
Przy dobrym dostępie najczęściej wystarczy wersja prosta. Przy ograniczonej przestrzeni warto rozważyć 45° lub 90°. Do częstej, intensywnej pracy dobrym rozwiązaniem może być konstrukcja wzmocniona, natomiast przy powtarzalnym montażu niewielkich pierścieni warto zwrócić uwagę na szczypce z regulowanym ogranicznikiem otwarcia.
Nie ma więc jednych szczypiec Seegera najlepszych do wszystkiego. W kategorii szczypce do pierścieni osadczych zewnętrznych NOVAMET znajdziesz modele przeznaczone do różnych średnic pierścieni i warunków dostępu – od niewielkich zabezpieczeń 3–10 mm aż po duże pierścienie stosowane w maszynach i urządzeniach przemysłowych.
