Podczas montażu pierścieni osadczych odpowiedni kształt szczęk może mieć równie duże znaczenie jak właściwy rozmiar narzędzia. W obrębie szczypiec do pierścieni osadczych (Segera) dostępne są konstrukcje proste oraz wygięte, ponieważ miejsce montażu zabezpieczenia nie zawsze pozwala ustawić narzędzie bezpośrednio przed pierścieniem. Ta sama zasada dotyczy specjalnych pierścieni pozbawionych typowych otworów montażowych.
W przypadku szczypiec do pierścieni bez otworów wybór między szczękami prostymi i wygiętymi powinien wynikać przede wszystkim z położenia zabezpieczenia oraz ilości wolnej przestrzeni wokół niego. Szczypce proste dobrze sprawdzają się przy swobodnym dostępie od czoła, natomiast wygięta część robocza może ułatwić montaż w mechanizmach, w których obudowa lub sąsiednie elementy ograniczają możliwość odpowiedniego ustawienia rękojeści.
Kiedy najlepiej sprawdzają się szczypce proste?
Proste szczęki pozwalają prowadzić narzędzie bezpośrednio w kierunku pierścienia. Jeżeli zabezpieczenie znajduje się na łatwo dostępnym odcinku wału i przed nim pozostaje wystarczająco dużo miejsca, jest to zazwyczaj bardzo wygodne rozwiązanie.
Przykładem takiej konstrukcji są szczypce Knipex 45 11 170 przeznaczone do rozprężnych i sprężynujących pierścieni osadczych bez otworów. Proste powierzchnie chwytające umożliwiają kontrolowane operowanie zabezpieczeniem, a długość 170 mm pozwala wygodnie prowadzić narzędzie podczas typowych prac montażowych i serwisowych.
Zaletą szczęk prostych jest naturalne ustawienie osi narzędzia względem zabezpieczenia. Operator dobrze widzi miejsce chwytu oraz może stopniowo rozszerzać pierścień, obserwując jego zachowanie.
Jeżeli nic nie ogranicza dostępu od przodu, nie ma potrzeby wybierania bardziej skomplikowanej konstrukcji tylko dlatego, że szczęki wygięte wyglądają na bardziej uniwersalne.
Kiedy warto zastosować szczypce wygięte?
Problem pojawia się wtedy, gdy pierścień znajduje się głębiej w mechanizmie albo bezpośrednie ustawienie szczypiec utrudnia obudowa, koło, przekładnia lub inny element maszyny.
W takich warunkach pomocny może być Knipex 45 21 200. Jego powierzchnie chwytające są wygięte pod kątem 30°, dzięki czemu rękojeści szczypiec mogą znajdować się w innym położeniu względem obsługiwanego zabezpieczenia.
Nie chodzi więc o to, że wygięte szczęki mocniej chwytają pierścień. Ich podstawową przewagą jest zmiana geometrii dostępu.
Możliwość pracy pod kątem może okazać się szczególnie przydatna podczas serwisowania mechanizmów, w których pierścień jest widoczny, ale przedłużenie jego osi prowadzi bezpośrednio na element uniemożliwiający wygodne ustawienie dłoni i rękojeści.
Czy szczypce wygięte są bardziej uniwersalne?
Niekoniecznie. To częsty błąd przy wyborze szczypiec specjalistycznych.
Wygięcie części roboczej rozwiązuje konkretny problem – ograniczony dostęp do pierścienia. Jeżeli takiego problemu nie ma, szczęki proste mogą być równie dobrym, a często wygodniejszym rozwiązaniem.
Podobną zależność można zauważyć przy standardowych pierścieniach wyposażonych w otwory. Szerzej omawiamy ją w poradniku „Szczypce Segera proste czy wygięte – które wybrać?”. W każdym przypadku punktem wyjścia powinno być rzeczywiste położenie zabezpieczenia, a nie założenie, że jeden kształt szczypiec nadaje się do wszystkiego.
Jeżeli w warsztacie regularnie pojawiają się różne konstrukcje maszyn, sensowne może być posiadanie zarówno szczypiec prostych, jak i wygiętych.
Co poza kształtem szczęk trzeba sprawdzić?
Samo określenie „proste” albo „wygięte” nie wystarczy do prawidłowego wyboru narzędzia. Szczypce muszą być przede wszystkim przeznaczone do konkretnego rodzaju zabezpieczenia.
Przy mniejszych zewnętrznych pierścieniach bez otworów dostępna jest między innymi seria Knipex 46 11 G, obejmująca kilka wariantów dopasowanych do różnych średnic pierścieni. Pozwala to dobrać część roboczą nie tylko do sposobu chwytania, ale również do wymiarów zabezpieczenia.
Dlatego właściwa kolejność wyboru powinna wyglądać następująco: najpierw określamy konstrukcję pierścienia, następnie jego wymiar, a dopiero później analizujemy położenie zabezpieczenia i potrzebny kształt szczęk.
Szerzej cały proces opisaliśmy w poradniku „Jak dobrać szczypce do pierścieni osadczych bez otworów?”. Warto do niego zajrzeć szczególnie wtedy, gdy nie znamy dokładnego typu potrzebnego narzędzia.
Kąt wygięcia a kontrola nad pierścieniem
Wygięcie szczęk zmienia również sposób, w jaki operator ustawia dłonie względem zabezpieczenia. Podczas pracy warto zwrócić uwagę, aby pierścień pozostawał prawidłowo osadzony w powierzchniach chwytających przez cały czas jego rozszerzania.
Nie należy kompensować niewygodnego ustawienia narzędzia zwiększaniem siły. Jeżeli trzeba nienaturalnie skręcać szczypce albo ustawiać je pod przypadkowym kątem, może to oznaczać, że wybrano niewłaściwą konstrukcję części roboczej.
Pierścień powinien być rozszerzany płynnie i tylko w takim stopniu, jaki jest niezbędny do przeprowadzenia go przez wał. Nadmierne rozszerzanie nie ułatwia prawidłowego montażu, a może prowadzić do trwałego odkształcenia zabezpieczenia.
Co wybrać do pracy warsztatowej?
Jeżeli szczypce kupowane są do jednej konkretnej maszyny lub powtarzalnego zadania, wybór jest stosunkowo prosty. Wystarczy sprawdzić położenie pierścienia i ilość dostępnej przestrzeni.
Przy swobodnym dostępie od czoła warto zacząć od konstrukcji prostej.
Przy ograniczonym dostępie lub przeszkodach znajdujących się przed zabezpieczeniem korzystniejsza może być konstrukcja wygięta.
W warsztacie obsługującym różne maszyny sytuacja wygląda inaczej. Jeden model nie musi zapewniać wygodnego dostępu do wszystkich zabezpieczeń, dlatego zestaw kilku rodzajów szczypiec pozwala lepiej przygotować się do różnych prac serwisowych.
Nie tylko pierścienie bez otworów
Kształt końcówek ma znaczenie także przy standardowych pierścieniach Segera. W zależności od konstrukcji mechanizmu stosowane są szczypce proste, wygięte pod kątem 45° albo 90°. Jeżeli pracujesz z różnymi rodzajami zabezpieczeń, pomocny będzie również poradnik „Szczypce do pierścieni Segera 45° czy 90° – który kąt końcówek wybrać?”.
Pokazuje to, dlaczego nie warto traktować wszystkich szczypiec do pierścieni jako jednego uniwersalnego narzędzia. Poszczególne konstrukcje rozwiązują różne problemy związane z wymiarami pierścienia, jego położeniem oraz dostępem do miejsca montażu.
Podsumowanie
Szczypce proste i wygięte do pierścieni bez otworów nie konkurują ze sobą – są przeznaczone do różnych warunków pracy. Proste szczęki sprawdzają się przede wszystkim tam, gdzie do zabezpieczenia można podejść bezpośrednio od czoła. Konstrukcja wygięta ułatwia natomiast pracę w miejscach, w których elementy mechanizmu ograniczają możliwość ustawienia narzędzia.
Przed zakupem warto więc sprawdzić rodzaj i wielkość pierścienia, a następnie ocenić dostęp do miejsca jego montażu. W kategorii szczypce do pierścieni bez otworów można dobrać odpowiednią konstrukcję do obsługi specjalnych zabezpieczeń stosowanych na wałach.
