Dobór odpowiednich szczypiec do pierścieni osadczych nie zawsze sprowadza się do określenia, czy potrzebujemy narzędzia do pierścieni wewnętrznych czy zewnętrznych. W niektórych mechanizmach stosowane są zabezpieczenia pozbawione charakterystycznych otworów na końcówki szczypiec. W takiej sytuacji standardowe szczypce do pierścieni osadczych (Segera) mogą nie zapewnić właściwego chwytu i konieczne jest zastosowanie narzędzia przystosowanego do konkretnej konstrukcji zabezpieczenia.
W ofercie szczypiec do pierścieni bez otworów znajdują się modele różniące się budową szczęk, długością oraz zakresem obsługiwanych pierścieni. Dlatego przed zakupem warto ustalić nie tylko średnicę zabezpieczenia, ale również jego rodzaj oraz ilość miejsca dostępnego wokół wału. Pozwala to dobrać narzędzie, którym pierścień można rozszerzyć w sposób kontrolowany, bez niepotrzebnego odkształcania.
Najpierw określ rodzaj pierścienia
Podstawowym błędem podczas wyboru szczypiec jest kierowanie się wyłącznie wyglądem lub długością narzędzia. W pierwszej kolejności należy sprawdzić konstrukcję samego zabezpieczenia.
Klasyczne pierścienie Segera posiadają otwory, w które wprowadzane są końcówki szczypiec. Pierścienie bez otworów wymagają natomiast uchwycenia odpowiednio ukształtowanych fragmentów zabezpieczenia. Powierzchnie robocze szczypiec muszą więc być przystosowane właśnie do takiego sposobu pracy.
Przykładem specjalistycznego narzędzia jest Knipex 45 11 170, przeznaczony do rozprężnych i sprężynujących pierścieni bez otworów. Model może pracować z zabezpieczeniami o minimalnej szczelinie wynoszącej 3,6 mm.
Właściwe rozpoznanie pierścienia jest ważne również ze względów bezpieczeństwa. Sprężysty element magazynuje energię podczas rozszerzania, dlatego przypadkowe narzędzie lub źle dopasowane szczęki zwiększają ryzyko jego ześlizgnięcia.
Średnica pierścienia ma znaczenie
Kolejnym parametrem jest wielkość zabezpieczenia. Szczypce powinny pracować w zakresie przewidzianym dla danego modelu, ponieważ wpływa to na położenie szczęk oraz możliwość kontrolowania pierścienia.
Dobrym przykładem jest seria Knipex 46 11 G, obejmująca kilka wariantów przeznaczonych do różnych średnic:
• G0 – 1,5–4 mm
• G1 – 4–7 mm
• G2 – 5–13 mm
• G3 – 14–18 mm
• G4 – 20–30 mm
Nie warto wybierać największych szczypiec „na zapas”. Narzędzie powinno odpowiadać rzeczywistemu zakresowi pracy. Przy niewielkich zabezpieczeniach liczy się przede wszystkim dokładność prowadzenia, natomiast większy pierścień wymaga odpowiednio dopasowanej konstrukcji szczypiec.
Podobna zasada obowiązuje przy klasycznych pierścieniach Segera. Jeżeli pracujesz również z zabezpieczeniami wyposażonymi w otwory, więcej informacji znajdziesz w poradniku „Jak dobrać rozmiar szczypiec Segera do średnicy pierścienia?”.
Szczypce proste czy wygięte?
Po ustaleniu rodzaju i wielkości pierścienia trzeba ocenić dostęp do miejsca montażu. Jeżeli zabezpieczenie znajduje się w łatwo dostępnym miejscu, szczęki proste pozwalają ustawić narzędzie bezpośrednio względem pierścienia.
Sytuacja zmienia się, gdy wokół wału znajdują się inne elementy mechanizmu. Obudowa, koło, przekładnia czy sąsiedni podzespół mogą ograniczać możliwość ustawienia rękojeści szczypiec w jednej osi z zabezpieczeniem.
Do takich zastosowań przeznaczony jest między innymi Knipex 45 21 200 ze szczękami wygiętymi pod kątem 30°. Konstrukcja pozwala zmienić położenie narzędzia względem pierścienia i może znacznie ułatwić pracę w ograniczonej przestrzeni.
Sam fakt, że szczęki są wygięte, nie oznacza jednak, że taki wariant zawsze będzie lepszy. Przy swobodnym dostępie model prosty może zapewniać wygodniejsze prowadzenie. Dokładnie tę zależność szerzej opisujemy w artykule „Szczypce Segera proste czy wygięte – które wybrać?”.
Dlaczego długość szczypiec nie powinna być jedynym kryterium?
Długość narzędzia jest łatwym do porównania parametrem, dlatego często zwraca uwagę jako pierwsza. W przypadku szczypiec do pierścieni bez otworów ważniejsze jest jednak dopasowanie części roboczej.
Przykładowo Knipex 45 11 ma długość 170 mm, natomiast wygięty Knipex 45 21 ma 200 mm. Nie oznacza to automatycznie, że dłuższy model jest mocniejszy albo bardziej uniwersalny. Są to narzędzia przeznaczone do pracy w różnych warunkach.
Dłuższe rękojeści mogą ułatwiać operowanie narzędziem, ale najpierw trzeba sprawdzić konstrukcję pierścienia, jego wymiar i sposób dostępu. Dopiero później długość może być dodatkowym kryterium wyboru.
Na co zwrócić uwagę podczas pracy?
Nawet prawidłowo dobrane szczypce nie powinny służyć do nadmiernego rozciągania pierścienia. Zabezpieczenie należy rozszerzyć jedynie na tyle, ile jest konieczne do przeprowadzenia go przez odpowiedni fragment wału.
Po ustawieniu pierścienia nad rowkiem nacisk należy zmniejszać stopniowo. Zabezpieczenie powinno osiąść równomiernie na całym obwodzie. Po zakończeniu montażu warto sprawdzić jego położenie, ponieważ częściowo wysunięty pierścień może nie spełniać prawidłowo swojej funkcji.
Niewłaściwy dobór szczypiec może natomiast powodować ześlizgiwanie się zabezpieczenia, problemy z kontrolą jego rozszerzenia lub konieczność używania nadmiernej siły. Jeżeli podczas pracy pierścień często ucieka z części roboczej, warto sprawdzić zarówno technikę montażu, jak i dopasowanie narzędzia.
Czy można zastąpić specjalne szczypce innym narzędziem?
Próby podważania pierścienia wkrętakiem albo rozszerzania go zwykłymi szczypcami mogą wydawać się szybkim rozwiązaniem, szczególnie podczas jednorazowej naprawy. Problem polega na tym, że trudno wtedy kontrolować zarówno siłę, jak i kierunek działania na zabezpieczenie.
Można w ten sposób uszkodzić powierzchnię wału, odkształcić pierścień lub doprowadzić do jego gwałtownego wyskoczenia. Przy powtarzalnych pracach różnica w komforcie jest jeszcze większa – odpowiednie szczypce pozwalają wykonywać kolejne operacje w podobny i kontrolowany sposób.
Jak wybrać właściwy model?
Najprostsza kolejność wyboru wygląda następująco: rodzaj pierścienia → jego wymiar → dostęp do miejsca montażu → konstrukcja szczęk → długość narzędzia.
Dzięki temu nie wybieramy szczypiec na podstawie jednego parametru, lecz dopasowujemy je do konkretnego zabezpieczenia i warunków pracy. W przypadku pierścieni bez otworów ma to szczególne znaczenie, ponieważ to właśnie powierzchnie robocze odpowiadają za utrzymanie sprężystego elementu podczas rozszerzania.
Jeżeli zabezpieczenie posiada standardowe otwory montażowe, warto również sprawdzić poradnik „Jak dobrać szczypce do zewnętrznych pierścieni Segera?”, ponieważ w takim przypadku potrzebny będzie inny typ końcówek.
Podsumowanie
Przy wyborze szczypiec do pierścieni osadczych bez otworów należy zacząć od rozpoznania samego zabezpieczenia. Następnie trzeba uwzględnić jego średnicę lub wymaganą szczelinę, dostęp do miejsca montażu oraz odpowiedni kształt powierzchni roboczych. Dopiero po tych parametrach warto porównywać długość i pozostałe cechy narzędzia.
Właściwie dobrane szczypce pozwalają pewniej kontrolować sprężysty pierścień, ograniczyć jego niepotrzebne odkształcanie i sprawniej osadzić zabezpieczenie na wale. Dostępne w NOVAMET szczypce do pierścieni bez otworów obejmują modele przeznaczone do różnych rodzajów, średnic i warunków montażu.
