Wiertła trepanacyjne należą do jednych z najbardziej wydajnych narzędzi do wykonywania otworów w stali, jednak nawet najwyższej jakości modele wykonane z HSS-E czy węglików spiekanych HM z czasem ulegają zużyciu. Umiejętność rozpoznania pierwszych objawów zużycia pozwala uniknąć uszkodzenia narzędzia, pogorszenia jakości otworów oraz niepotrzebnych przestojów.
W praktyce wielu użytkowników wymienia narzędzia zbyt późno, co prowadzi do znacznego wzrostu kosztów eksploatacji.
Jakie są pierwsze objawy zużycia wiertła trepanacyjnego?
Najczęściej pierwsze symptomy pojawiają się stopniowo.
Do najczęściej występujących objawów należą:
- wydłużenie czasu wiercenia,
- większy nacisk wymagany podczas pracy,
- wzrost temperatury narzędzia,
- pogorszenie jakości otworów,
- zwiększona ilość gratu,
- pojawienie się drgań.
Jeżeli wcześniej wykonywanie otworu trwało kilkanaście sekund, a obecnie proces wyraźnie się wydłużył, może to być pierwszy sygnał zużycia ostrzy.
Pogorszenie jakości otworu
Jednym z najbardziej widocznych objawów jest pogorszenie jakości wykonywanych otworów.
Mogą pojawić się:
- nierówne krawędzie,
- większe zadziory,
- pogorszenie dokładności średnicy,
- przypalenia materiału.
W artykule dotyczącym ograniczania powstawania gratu podczas wiercenia opisaliśmy, jak parametry pracy wpływają na jakość krawędzi otworów.
Wzrost temperatury podczas pracy
Zużyte ostrza generują większe tarcie, co prowadzi do wzrostu temperatury.
W efekcie może dochodzić do:
- przegrzewania materiału,
- szybszego zużywania pilota,
- pogorszenia odprowadzania wiórów,
- dalszego przyspieszenia zużycia narzędzia.
Dlatego bardzo ważne jest również prawidłowe chłodzenie oraz stosowanie odpowiedniego oleju do skrawania.
Drgania i niestabilna praca
Jeżeli podczas wiercenia pojawiają się nietypowe drgania lub hałas, warto skontrolować stan narzędzia.
Oczywiście nie zawsze oznacza to zużycie wiertła. Czasami problem może wynikać z:
- nieprawidłowego mocowania materiału,
- źle dobranych obrotów,
- uszkodzenia pilota.
Jednak w wielu przypadkach przyczyną są właśnie stępione ostrza.
Jak długo wytrzymuje wiertło trepanacyjne?
Nie ma jednej odpowiedzi.
Trwałość zależy między innymi od:
- rodzaju obrabianego materiału,
- stosowanego chłodzenia,
- parametrów pracy,
- liczby wykonywanych otworów,
- jakości samego narzędzia.
Przy intensywnej eksploatacji bardzo dobrze sprawdzają się wiertła trepanacyjne HM, które charakteryzują się większą odpornością na zużycie i wysokie temperatury.
Kiedy należy wymienić narzędzie?
Wiertło warto wymienić, gdy:
✔ czas wiercenia znacząco wzrósł,
✔ pojawiają się duże ilości gratu,
✔ występują nadmierne drgania,
✔ jakość otworów uległa pogorszeniu,
✔ narzędzie zaczyna się przegrzewać.
Dalsza praca zużytym narzędziem może prowadzić do:
- uszkodzenia obrabianego elementu,
- przeciążenia wiertarki magnetycznej,
- uszkodzenia pilota,
- zwiększenia kosztów produkcji.
Jak wydłużyć żywotność wierteł trepanacyjnych?
Aby narzędzia pracowały możliwie długo, warto pamiętać o kilku zasadach:
- stosować odpowiednie obroty,
- używać chłodzenia,
- regularnie kontrolować stan pilota,
- stabilnie mocować materiał,
- nie dopuszczać do przegrzewania.
Szerzej temat został opisany w artykule Jak wiercić wiertłami trepanacyjnymi, aby wydłużyć ich żywotność?
Podsumowanie
Regularna kontrola stanu narzędzi pozwala uniknąć wielu problemów oraz znacząco obniżyć koszty eksploatacji.
Pierwsze objawy zużycia, takie jak większe opory skrawania, pogorszenie jakości otworów czy wzrost temperatury, powinny być sygnałem do sprawdzenia stanu narzędzia.
Odpowiednio wcześnie wymienione wiertło trepanacyjne pozwala zachować wysoką wydajność pracy, bezpieczeństwo oraz jakość wykonywanych otworów.
