Podczas wykonywania otworów w stali jednym z najczęściej występujących problemów jest powstawanie gratu, czyli niepożądanych zadziorów na krawędzi otworu. Zjawisko to może utrudniać dalszy montaż elementów, pogarszać estetykę wykonania oraz wydłużać czas obróbki ze względu na konieczność dodatkowego gratowania.
W praktyce odpowiedni dobór narzędzia i parametrów pracy pozwala znacząco ograniczyć ten problem. Szczególnie dobrze sprawdzają się tutaj wiertła trepanacyjne HM, które dzięki swojej konstrukcji wykonują czyste i precyzyjne otwory nawet w grubych elementach stalowych.
Dlaczego podczas wiercenia powstaje grat?
Grat pojawia się najczęściej w momencie wychodzenia narzędzia z materiału. Jeżeli materiał nie jest odpowiednio podparty lub parametry wiercenia są niewłaściwe, ostatnia warstwa stali ulega odkształceniu zamiast zostać precyzyjnie odcięta.
Do najczęstszych przyczyn powstawania gratu należą:
- zbyt duży posuw,
- niewłaściwie dobrane obroty,
- zużyte ostrza narzędzia,
- brak chłodzenia,
- niestabilne mocowanie obrabianego elementu,
- stosowanie nieodpowiedniego rodzaju wiertła.
W artykule dotyczącym najczęstszych błędów podczas wiercenia wiertłami trepanacyjnymi szerzej opisaliśmy wpływ parametrów pracy na trwałość narzędzi i jakość wykonywanych otworów.
Dlaczego wiertła trepanacyjne ograniczają powstawanie gratu?
W przeciwieństwie do klasycznych wierteł krętych, technologia trepanacyjna usuwa jedynie pierścień materiału. Dzięki temu proces skrawania przebiega płynniej, generuje mniejsze opory i ogranicza deformację materiału przy wyjściu narzędzia.
Szczególnie dobrze sprawdzają się tutaj wiertła trepanacyjne HM, których ostrza wykonane z węglików spiekanych zapewniają wysoką sztywność oraz bardzo czyste cięcie.
Duże średnice, takie jak modele z serii 40 mm, są często wykorzystywane podczas wykonywania otworów w:
- konstrukcjach stalowych,
- blachach o dużej grubości,
- profilach zamkniętych,
- elementach przemysłowych i energetycznych.
Jak ograniczyć powstawanie gratu? – 6 praktycznych wskazówek
1. Stosuj odpowiednie obroty
Zbyt wysokie obroty powodują przegrzewanie materiału oraz pogorszenie jakości krawędzi otworu.
Warto korzystać z tabel parametrów skrawania i odpowiednio dobierać prędkość obrotową do średnicy narzędzia. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w poradniku dotyczącym doboru obrotów do wierteł trepanacyjnych.
2. Nie stosuj zbyt dużego posuwu
Próba przyspieszenia pracy często kończy się pogorszeniem jakości otworu. Nadmierny nacisk powoduje wyginanie materiału podczas końcowej fazy wiercenia.
3. Dbaj o prawidłowe chłodzenie
Stosowanie oleju do skrawania ogranicza temperaturę pracy, poprawia odprowadzanie wiórów oraz zwiększa żywotność narzędzi.
Prawidłowe chłodzenie ma szczególne znaczenie podczas wykonywania większych otworów o średnicach przekraczających 40 mm.
4. Kontroluj stan ostrzy
Zużyte lub wyszczerbione ostrza niemal zawsze powodują pogorszenie jakości powierzchni.
Jeżeli zauważysz:
- wzrost siły skrawania,
- większe drgania,
- pogorszenie jakości krawędzi,
- zwiększoną ilość gratu,
warto sprawdzić stan narzędzia.
5. Stabilnie zamocuj materiał
Nawet najlepsze narzędzie nie zapewni wysokiej jakości pracy, jeżeli obrabiany element będzie się poruszał.
Dotyczy to szczególnie wiercenia w:
- profilach cienkościennych,
- rurach,
- dużych konstrukcjach stalowych.
6. Wybierz odpowiednie narzędzie
Do wykonywania dużych otworów w stali znacznie lepiej sprawdzają się wiertła trepanacyjne HM niż klasyczne wiertła kręte.
Technologia ta pozwala uzyskać:
- mniejszą ilość gratu,
- większą dokładność,
- krótszy czas wiercenia,
- niższe zużycie energii,
- większą żywotność narzędzi.
Kiedy grat jest największym problemem?
Najczęściej problem pojawia się podczas wykonywania otworów:
- w grubych blachach,
- w stali nierdzewnej,
- przy dużych średnicach,
- podczas wiercenia bez chłodzenia,
- przy użyciu stępionych narzędzi.
W takich zastosowaniach warto rozważyć zastosowanie profesjonalnych wierteł trepanacyjnych HM, które dzięki swojej konstrukcji zapewniają bardzo wysoką jakość wykonywanych otworów.
Podsumowanie
Powstawanie gratu podczas wiercenia można znacząco ograniczyć poprzez odpowiedni dobór parametrów pracy, właściwe chłodzenie oraz stosowanie wysokiej jakości narzędzi.
W przypadku wykonywania dużych otworów w stali najlepsze rezultaty zapewniają wiertła trepanacyjne HM, które umożliwiają szybkie i precyzyjne wykonywanie otworów przy jednoczesnym ograniczeniu konieczności późniejszej obróbki wykańczającej.
