Dobór szczypiec do pierścieni osadczych nie kończy się na rozróżnieniu modeli przeznaczonych do pierścieni wewnętrznych i zewnętrznych. Równie ważne jest dopasowanie wielkości narzędzia do średnicy obsługiwanego zabezpieczenia. Nawet bardzo dobre szczypce do pierścieni osadczych Segera nie zapewnią wygodnej i bezpiecznej pracy, jeżeli ich zakres roboczy będzie niewłaściwy dla konkretnego pierścienia.
W ofercie dostępne są szczypce przeznaczone zarówno do niewielkich pierścieni o średnicy kilku milimetrów, jak i dużych zabezpieczeń stosowanych w maszynach i urządzeniach przemysłowych. Dlatego przed wyborem konkretnego modelu warto sprawdzić nie tylko geometrię końcówek, ale przede wszystkim zakres średnic pierścieni obsługiwanych przez dane szczypce.
Najpierw ustal, czy pierścień jest wewnętrzny czy zewnętrzny
To pierwszy krok, którego nie można pominąć.
Pierścienie wewnętrzne montowane są w otworach. Podczas zakładania trzeba zmniejszyć ich średnicę, dlatego szczypce działają w taki sposób, aby po ściśnięciu rękojeści końcówki zbliżały się do siebie.
Pierścienie zewnętrzne montowane są natomiast na wałach i osiach. Aby przeprowadzić pierścień przez wał, trzeba zwiększyć jego średnicę. Szczypce do pierścieni zewnętrznych po ściśnięciu rękojeści rozsuwają więc końcówki robocze.
Z tego powodu przed sprawdzeniem rozmiaru należy najpierw określić, czy potrzebne są szczypce do pierścieni osadczych wewnętrznych, czy szczypce do pierścieni osadczych zewnętrznych.
Dopiero w obrębie właściwej grupy dobieramy odpowiedni zakres średnic.
Co oznacza zakres 10–25 mm albo 19–60 mm?
Przy szczypcach Segera producenci podają zakres średnic pierścieni, do których przeznaczony jest konkretny wariant narzędzia.
Możemy spotkać między innymi zakresy:
• 3–10 mm
• 10–25 mm
• 19–60 mm
• 40–100 mm
• 85–140 mm
Nie jest to długość końcówek ani zakres ich rozwarcia. Wartość odnosi się do nominalnej średnicy pierścieni osadczych, do których przeznaczone są szczypce.
Jeżeli więc pracujemy z zewnętrznym pierścieniem Segera o średnicy 35 mm, właściwego modelu należy szukać przykładowo w zakresie 19–60 mm, a nie wśród szczypiec 10–25 mm.
Takie oznaczenia znacznie ułatwiają dobór, ale pod warunkiem, że znamy średnicę obsługiwanego pierścienia.
Dlaczego nie warto używać jednych szczypiec do wszystkich rozmiarów?
Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że wystarczyłoby zastosować jedne duże szczypce do większości pierścieni. W praktyce takie rozwiązanie byłoby niewygodne i mogłoby utrudniać prawidłową pracę.
Wraz ze wzrostem zakresu zmieniają się między innymi wymiary narzędzia, długość szczypiec oraz wielkość końcówek roboczych. Wszystko jest dopasowane do obciążeń występujących podczas pracy z określoną grupą pierścieni.
Przykładem mogą być proste Knipex 46 11, których poszczególne warianty przeznaczone są do różnych zakresów średnic. Dzięki temu do niewielkiego pierścienia można zastosować kompaktowe szczypce zapewniające dobrą kontrolę, natomiast przy większym zabezpieczeniu wykorzystać dłuższe narzędzie zapewniające odpowiednią dźwignię.
Dobór właściwego zakresu wpływa więc nie tylko na możliwość wprowadzenia końcówek w pierścień, ale również na wygodę i kontrolę całej operacji.
Wielkość końcówek roboczych również ma znaczenie
Otwory znajdujące się na końcach pierścienia Segera zmieniają swoją wielkość wraz z rozmiarem zabezpieczenia. Z tego względu szczypce przeznaczone do różnych zakresów wyposażone są również w odpowiednio dobrane końcówki robocze.
Końcówka powinna pewnie wejść w otwór pierścienia i stabilnie prowadzić zabezpieczenie podczas ściskania lub rozszerzania.
Jeżeli końcówki są źle dopasowane, mogą nie wejść wystarczająco głęboko albo mieć zbyt duży luz. W obu przypadkach zwiększa się ryzyko zsunięcia pierścienia podczas pracy.
Jeżeli taki problem pojawia się regularnie, warto sprawdzić poradnik „Dlaczego pierścień Segera wyskakuje ze szczypiec? Najczęstsze błędy podczas montażu”. Jedną z rzeczy, które warto wtedy zweryfikować, jest właśnie prawidłowe dopasowanie narzędzia do zabezpieczenia.
Czy przy większym pierścieniu potrzebne są dłuższe szczypce?
Zazwyczaj wraz ze wzrostem średnicy obsługiwanych pierścieni rośnie również długość narzędzia.
Nie jest to przypadek.
Większy i mocniejszy pierścień wymaga większej siły podczas ściskania lub rozszerzania. Dłuższe rękojeści zwiększają dźwignię, dzięki czemu użytkownik może kontrolować zabezpieczenie bez konieczności przykładania nadmiernej siły.
Dobrym przykładem są wzmocnione Knipex 49 11 do zewnętrznych pierścieni. Mniejsze warianty są znacznie krótsze od modeli przeznaczonych do pierścieni o średnicy 85–140 mm. Konstrukcja narzędzia rośnie więc razem z zakresem jego zastosowania.
Nie należy zatem wybierać długości szczypiec niezależnie od średnicy pierścienia. Oba parametry są ze sobą bezpośrednio związane.
A co z pierścieniami większymi niż 140 mm?
Przy bardzo dużych pierścieniach standardowa konstrukcja szczypiec przestaje być wystarczająca.
Do takich zastosowań powstają specjalne narzędzia, takie jak Knipex 46 10 A5 i Knipex 46 10 A6, przeznaczone odpowiednio do dużych zewnętrznych pierścieni o zakresach 122–300 mm oraz 252–400 mm.
Są to już znacznie większe szczypce wyposażone w mechanizm blokujący, dźwignię zwalniającą oraz wymienne końcówki robocze. Ich konstrukcja pozwala kontrolować siły występujące podczas rozszerzania dużych pierścieni stosowanych w maszynach i cięższych zespołach mechanicznych.
Dobór takich narzędzi szerzej opisaliśmy w poradniku „Jak dobrać szczypce do dużych pierścieni Segera 122–400 mm?”.
Średnica jest najważniejsza, ale nie jedyna
Po ustaleniu właściwego zakresu średnic pozostaje jeszcze wybór konkretnej konstrukcji szczypiec.
Jeżeli dostęp do pierścienia jest swobodny, często najlepszym rozwiązaniem będzie wersja prosta. W ograniczonej przestrzeni można zastosować końcówki wygięte pod kątem 45° lub 90°. Przy intensywnej eksploatacji warto rozważyć konstrukcję wzmocnioną, natomiast przy powtarzalnym montażu niewielkich zewnętrznych pierścieni pomocny może być regulowany ogranicznik otwarcia.
Kolejność wyboru powinna więc wyglądać następująco:
rodzaj pierścienia → średnica pierścienia → dostęp do miejsca montażu → konstrukcja szczypiec.
Dzięki temu nie zaczynamy od wyboru modelu, który nam się podoba, a dopiero później sprawdzamy, czy pasuje do zabezpieczenia.
Jak dobrać szczypce, gdy nie znamy rozmiaru pierścienia?
Najbezpieczniej ustalić nominalną średnicę pierścienia lub elementu, do którego został przeznaczony. W przypadku zewnętrznych pierścieni będzie to przede wszystkim średnica wału, dla którego dobrano zabezpieczenie, natomiast przy pierścieniach wewnętrznych punktem odniesienia jest otwór.
Jeżeli stary pierścień jest mocno zdeformowany, samo zmierzenie go po demontażu może prowadzić do błędnych wniosków. Warto wtedy posłużyć się dokumentacją maszyny, oznaczeniem pierścienia lub wymiarami miejsca jego montażu.
Dopiero po ustaleniu rozmiaru można sprawdzić, w którym zakresie danego modelu szczypiec znajduje się potrzebna średnica.
Właściwy zakres ułatwia bezpieczną i precyzyjną pracę
Dobór rozmiaru szczypiec Segera nie powinien odbywać się na podstawie samej długości narzędzia. Najważniejszy jest zakres średnic pierścieni, dla których producent przeznaczył konkretny wariant.
Do niewielkich zabezpieczeń stosujemy małe, precyzyjne szczypce, wraz ze wzrostem średnicy przechodzimy do większych modeli, a przy pierścieniach przekraczających około 140 mm wykorzystujemy specjalne konstrukcje przeznaczone do dużych obciążeń.
Sprawdź dostępne w NOVAMET szczypce do pierścieni osadczych Segera i dobierz właściwy zakres do średnicy zabezpieczenia, a następnie wybierz odpowiednią geometrię i konstrukcję narzędzia.
