Podczas pracy przy instalacjach elektrycznych samo określenie „izolowane szczypce” może być niewystarczające. Na rynku występują klasyczne metalowe szczypce z izolowanymi rękojeściami VDE, ale dostępne są również narzędzia wykonane niemal w całości z materiału nieprzewodzącego. Oba rozwiązania zwiększają bezpieczeństwo podczas określonych prac elektrycznych, jednak różnią się konstrukcją, przeznaczeniem i sposobem wykorzystania. Warto wiedzieć, kiedy potrzebne są klasyczne szczypce VDE, a kiedy przydatne mogą być szczypce całkowicie nieprzewodzące.
W kategorii szczypce i kombinerki znajdują się narzędzia przeznaczone zarówno do standardowych prac montażowych, jak i zastosowań elektrycznych. Również wśród szczypiec płaskich dostępne są konstrukcje VDE oraz specjalistyczne modele z tworzywa sztucznego wzmacnianego włóknem szklanym. Choć mogą służyć do podobnych czynności związanych z chwytaniem elementów, ich budowa jest zasadniczo inna.
Czym są szczypce VDE?
Klasyczne szczypce VDE mają metalową część roboczą oraz odpowiednio izolowane rękojeści. Konstrukcja narzędzia musi spełniać wymagania dotyczące pracy przy instalacjach elektrycznych, a oznaczenie VDE nie powinno być utożsamiane po prostu z obecnością tworzywa na rękojeści.
Dobrym przykładem są szczypce płaskie Knipex 20 06 160. Mają stalowe szczęki przeznaczone do chwytania elementów oraz izolowane rękojeści VDE do 1000 V zgodnie z normą PN-EN 60900.
Użytkownik otrzymuje więc właściwości mechaniczne klasycznych szczypiec stalowych połączone z konstrukcją przystosowaną do określonych prac elektrycznych.
To bardzo ważna różnica. Zwykła rękojeść pokryta tworzywem nie oznacza automatycznie, że narzędzie jest przeznaczone do pracy przy napięciu.
Jak zbudowane są szczypce całkowicie nieprzewodzące?
W przypadku szczypiec całkowicie nieprzewodzących sama koncepcja konstrukcji jest inna. Zamiast stalowych ramion i szczęk wykorzystuje się materiał o właściwościach izolacyjnych.
Przykładem są szczypce płaskie Knipex 98 62 02, wykonane z tworzywa sztucznego wzmocnionego włóknem szklanym. Konstrukcja jest całkowicie nieprzewodząca, a narzędzie przeznaczono między innymi do montażu i regulacji przyrządów pomiarowych oraz prac wykonywanych w szafach sterowniczych.
Właśnie tutaj znajduje się podstawowa różnica: w klasycznych szczypcach VDE metalowa część robocza pozostaje przewodząca, natomiast użytkownik jest chroniony poprzez odpowiednio zaprojektowaną izolację rękojeści. W szczypcach z tworzywa sama konstrukcja narzędzia nie przewodzi prądu.
Czy szczypce nieprzewodzące są „lepsze” od VDE?
Nie należy traktować tych dwóch konstrukcji jako kolejnych poziomów jakości. Są to po prostu narzędzia przygotowane do innych zadań.
Stalowe szczypce VDE zapewniają właściwości mechaniczne charakterystyczne dla narzędzi wykonanych ze stali. Mogą być używane do pewnego chwytania, przytrzymywania czy formowania elementów zgodnie z przeznaczeniem konkretnego modelu.
Szczypce wykonane z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym mają natomiast szczególną zaletę wszędzie tam, gdzie istotne jest ograniczenie możliwości powstania zwarcia poprzez kontakt samego narzędzia z elementami przewodzącymi.
Nie oznacza to jednak, że plastikowe szczypce powinny zastąpić wszystkie metalowe narzędzia VDE. Ich wybór powinien wynikać z charakteru wykonywanej czynności.
Gdzie przydają się szczypce całkowicie nieprzewodzące?
Jednym z najważniejszych zastosowań są szafy sterownicze oraz aparatura pomiarowa. W takich miejscach może występować wiele elementów przewodzących położonych bardzo blisko siebie.
Metalowe szczęki przypadkowo dotykające dwóch punktów mogłyby stworzyć połączenie elektryczne. Narzędzie wykonane z materiału nieprzewodzącego ogranicza takie ryzyko.
Szczypce tego typu mogą służyć między innymi do chwytania, przytrzymywania, ustawiania i regulowania elementów, jeśli odpowiada to ich przeznaczeniu.
Nie są natomiast zamiennikiem dla każdego rodzaju szczypiec używanych przez elektryka. Jeśli potrzebna jest duża wytrzymałość części roboczej, cięcie przewodów lub inne specjalistyczne zadanie, należy dobrać właściwe narzędzie VDE przeznaczone właśnie do tej czynności.
VDE to coś więcej niż kolor rękojeści
To szczególnie ważne podczas kompletowania narzędzi elektrycznych. Wiele zwykłych szczypiec ma rękojeści wykonane z PCW albo kilku rodzajów tworzywa. Zapewniają one wygodę i pewność chwytu, ale nie oznacza to automatycznie dopuszczenia narzędzia do pracy przy instalacjach elektrycznych pod napięciem.
Dlatego trzeba zwracać uwagę na oznaczenia producenta oraz normy dotyczące konkretnego modelu.
Temat szerzej omawiamy w poradniku „Szczypce uniwersalne VDE – kiedy są niezbędne podczas prac elektrycznych?”. Zasada pozostaje taka sama niezależnie od tego, czy wybieramy szczypce uniwersalne, płaskie czy inne narzędzie ręczne.
Czy izolowane szczypce mogą być jednocześnie wydłużone?
Tak. Izolacja nie określa geometrii części roboczej. Przykładem mogą być wydłużone szczypce płaskie VDE, które pozwalają dostać się do głębiej położonych elementów, zachowując konstrukcję przeznaczoną do prac elektrycznych.
To pokazuje, że przy wyborze narzędzia trzeba analizować jednocześnie kilka cech. Najpierw określamy rodzaj pracy i wymagania dotyczące bezpieczeństwa, a następnie dobieramy długość, kształt i powierzchnię szczęk.
Podobna zasada dotyczy innych konstrukcji, dlatego przy pracy w ciasnych przestrzeniach pomocny może być również poradnik „Szczypce płaskie krótkie czy wydłużone – jaki kształt szczęk sprawdzi się lepiej?”.
Jak rozpoznać właściwe narzędzie do pracy elektrycznej?
Nie należy kierować się wyłącznie wyglądem. Czerwono-żółta rękojeść może kojarzyć się z narzędziem elektrycznym, ale o przeznaczeniu konkretnego produktu decydują jego parametry i oznaczenia.
Przed rozpoczęciem pracy należy sprawdzić, czy producent przewidział dany model do pracy przy instalacjach elektrycznych oraz jakie wymagania i ograniczenia dotyczą jego użytkowania. Istotny jest również stan techniczny narzędzia – uszkodzone elementy izolacyjne są sygnałem, że nie powinno być ono dalej wykorzystywane w sposób wymagający ochrony izolacyjnej.
W przypadku pracy przy instalacjach elektrycznych nie warto zastępować odpowiedniego narzędzia przypadkowym modelem tylko dlatego, że jego rękojeści są pokryte tworzywem.
Szczypce VDE czy całkowicie nieprzewodzące – które wybrać?
Jeżeli potrzebne są klasyczne właściwości mechaniczne stalowych szczypiec oraz narzędzie przystosowane do określonych prac przy instalacjach elektrycznych, właściwym rozwiązaniem będą szczypce VDE.
Jeśli natomiast priorytetem jest całkowicie nieprzewodząca konstrukcja, szczególnie podczas regulacji aparatury pomiarowej czy pracy w szafach sterowniczych, warto rozważyć specjalistyczne szczypce wykonane z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym.
Oba rozwiązania mają więc swoje miejsce w wyposażeniu elektryka i serwisanta. Najważniejsze jest dopasowanie konstrukcji narzędzia do konkretnego zadania i warunków pracy. Sprawdź ofertę szczypiec płaskich w NOVAMET i dobierz odpowiedni model do prac montażowych, serwisowych oraz elektrycznych.
