Wiertło do metalu nie jest narzędziem jednorazowym. Dobrej jakości wiertła HSS, HSS Co5, a także modele pokryte powłokami TiN i TiAlN mogą służyć przez bardzo długi czas, pod warunkiem że są prawidłowo użytkowane i odpowiednio ostrzone.
Wielu użytkowników wyrzuca wiertła, które w rzeczywistości można jeszcze z powodzeniem wykorzystać po właściwym naostrzeniu. Z drugiej strony zdarza się również odwrotna sytuacja – źle wykonane ostrzenie powoduje, że nawet wysokiej klasy wiertło traci swoje właściwości i zaczyna wiercić gorzej niż przed regeneracją.
W tym poradniku pokazujemy, kiedy warto ostrzyć wiertło, jak zrobić to prawidłowo oraz jakich błędów unikać.
Skąd wiadomo, że wiertło wymaga ostrzenia?
Tępe wiertło bardzo szybko daje o sobie znać. Zamiast płynnie skrawać materiał zaczyna go bardziej trzeć niż ciąć.
Najczęstsze objawy to:
- konieczność użycia większej siły podczas wiercenia,
- piszczenie lub nadmierny hałas,
- bardzo wysoka temperatura wiertła,
- przebarwienia materiału,
- nierówne lub poszarpane otwory,
- wolniejsze wiercenie,
- powstawanie drobnego pyłu zamiast długich wiórów.
Im szybciej zauważysz pierwsze oznaki stępienia, tym łatwiej będzie przywrócić narzędziu pełną sprawność.
Czy każde wiertło można ostrzyć?
Nie zawsze.
Do wielokrotnego ostrzenia najlepiej nadają się:
- wiertła HSS,
- wiertła HSS Co5,
- większość profesjonalnych wierteł kobaltowych.
Można również ostrzyć wiertła z powłoką TiN oraz TiAlN, jednak należy pamiętać, że podczas ostrzenia usuwana jest warstwa powłoki na krawędzi skrawającej.
Nie oznacza to, że wiertło przestaje działać, ale jego trwałość będzie już nieco mniejsza niż nowego egzemplarza.
Jaki kąt ostrzenia powinno mieć wiertło?
Jednym z najważniejszych parametrów jest kąt wierzchołkowy.
Najczęściej spotykane wartości to:
- 118° – standardowe wiertła HSS do ogólnych zastosowań,
- 135° – profesjonalne wiertła HSS Co5 oraz TiN i TiAlN przeznaczone do stali nierdzewnej oraz materiałów trudnoobrabialnych.
Wiertła o kącie 135° łatwiej rozpoczynają wiercenie i znacznie rzadziej ześlizgują się po powierzchni materiału.
Jak ostrzyć wiertło na szlifierce?
Najpopularniejszą metodą jest ostrzenie na klasycznej szlifierce stołowej.
Podczas pracy należy pamiętać o kilku zasadach:
- zachować jednakowy kąt obu krawędzi,
- ostrzyć obie strony wiertła symetrycznie,
- nie dociskać zbyt mocno narzędzia do ściernicy,
- regularnie chłodzić wiertło w wodzie,
- nie dopuścić do przegrzania ostrzy.
Nawet niewielka asymetria powoduje, że wiertło zaczyna wiercić większy otwór lub "ucieka" podczas pracy.
Czy warto używać ostrzałek do wierteł?
Tak, szczególnie jeśli ostrzenie wykonujesz sporadycznie.
Nowoczesne ostrzałki pozwalają zachować właściwy kąt ostrzenia i znacznie ułatwiają regenerację narzędzi.
To dobre rozwiązanie dla:
- majsterkowiczów,
- warsztatów,
- ekip montażowych,
- firm wykonujących instalacje.
Przy dużej liczbie wierteł nadal najczęściej wykorzystuje się jednak profesjonalne szlifierki.
Najczęstsze błędy podczas ostrzenia
Najwięcej problemów powodują pozornie niewielkie błędy.
Do najczęstszych należą:
- różna długość obu ostrzy,
- niewłaściwy kąt ostrzenia,
- przegrzanie wiertła,
- zbyt mocny docisk do ściernicy,
- brak chłodzenia,
- uszkodzenie ściernicy.
Każdy z nich może znacząco pogorszyć jakość wiercenia.
Kiedy lepiej kupić nowe wiertło?
Nie każde narzędzie warto regenerować.
Zakup nowego wiertła będzie lepszym rozwiązaniem, gdy:
- średnica została znacznie zmniejszona po wielu ostrzeniach,
- pojawiły się pęknięcia,
- wyszczerbiły się krawędzie skrawające,
- doszło do odpuszczenia materiału wskutek przegrzania,
- wiertło nie utrzymuje już geometrii ostrza.
Profesjonalne wiertła HSS Co5 czy TiAlN są bardzo trwałe, jednak również one mają swoją żywotność.
Jak wydłużyć żywotność wiertła?
Znacznie lepiej zapobiegać stępieniu niż regularnie ostrzyć narzędzia.
W praktyce warto:
- dobrać odpowiednie obroty,
- stosować chłodzenie podczas wiercenia stali nierdzewnej,
- nie używać nadmiernego docisku,
- usuwać wióry z otworu,
- przechowywać wiertła w organizerach,
- używać odpowiedniego rodzaju wiertła do danego materiału.
Takie proste zasady potrafią nawet kilkukrotnie wydłużyć żywotność narzędzia.
Podsumowanie
Prawidłowe ostrzenie pozwala znacząco wydłużyć żywotność wierteł do metalu i przywrócić im wysoką skuteczność pracy. Kluczowe znaczenie ma zachowanie właściwej geometrii ostrzy, odpowiedniego kąta oraz unikanie przegrzewania podczas regeneracji.
Jeżeli jednak wiertło zostało mocno zużyte lub uszkodzone, lepszym rozwiązaniem będzie zakup nowego narzędzia dopasowanego do rodzaju obrabianego materiału.
FAQ
Czy każde wiertło do metalu można ostrzyć?
Większość wierteł HSS oraz HSS Co5 można ostrzyć wielokrotnie. Wiertła TiN i TiAlN również można regenerować, jednak podczas ostrzenia usuwana jest powłoka z krawędzi skrawającej.
Jaki kąt ostrzenia mają profesjonalne wiertła HSS Co5?
Najczęściej jest to 135°, co ułatwia rozpoczęcie wiercenia i poprawia pracę w twardych materiałach.
Czy podczas ostrzenia trzeba chłodzić wiertło?
Tak. Chłodzenie zapobiega przegrzaniu stali i utracie jej właściwości.
Jak rozpoznać źle naostrzone wiertło?
Najczęściej wierci ono nierówno, wymaga dużego docisku lub wykonuje otwory o większej średnicy niż nominalna.
Kiedy lepiej kupić nowe wiertło?
Jeżeli narzędzie jest pęknięte, mocno zużyte lub wielokrotnie ostrzone i utraciło właściwą geometrię.
